حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ» ضعيفُ السند فيُرَدُّ روايةً ولا يصحُّ ردُّه درايةً
September 28, 2023

حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ» ضعيفُ السند فيُرَدُّ روايةً ولا يصحُّ ردُّه درايةً

حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ» ضعيفُ السند

فيُرَدُّ روايةً ولا يصحُّ ردُّه درايةً

تنتشر منذ سنوات في وسائل التواصل وبعض المواقع الإلكترونية على ألسنة بعض العلماء والباحثين والدعاة إلى تغيير الحكام وإقامة الحكم بالإسلام، تعليقاتٌ على الحديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ»، تقول إنه ضعيف السند فلا يصح الاحتجاج به. وتذهب بعض هذه التعليقات إلى زيادةِ شرحٍ وتفصيلٍ في ذلك فتضيف أن متنَه يتعارض مع وقائع ثابتة، ما يوجب ردَّه درايةً أيضاً وليس روايةً فقط.

تتفق أقوال علماء الحديث قديماً وحديثاً على ضعف حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ»، وعلى أنّ في رواته مجاهيل وانقطاعاً. إلا أنه لم يرد عن عالمٍ معتبر يُعتدُّ به أن هذا الحديث يُردُّ درايةً.

بل قد درج كثير من العلماء عند قولهم إن هذا الحديث ضعيف ولا يصح رفعه إلى النبي ﷺ أنْ يضيفوا أنّ معناه صحيح. لذلك، لن تتعرض هذه الكلمة لموضوع ضعف سند الحديث، فهو أمرٌ مفروغٌ منه. وكذلك لن تتعرض للجانب اللغوي أو النحوي في ألفاظ الحديث، ولكنها ستناقش القول برده درايةً أي بسبب متنه.

ولا بد من التأكيد بدايةً أن الحكم على أي حديث بالضعف والرد وبخاصةٍ على متن الحديث أي الدراية، لا يصح صدوره عن غير فقيهٍ واسع الأفق دقيق النظر، متمكنٍ من علوم الشريعة، ولو كان ممن يطلق عليه أنه شيخٌ أو عالم. وهو يحتاجُ إضافةً إلى العلم بأصول الفقه وعلوم الحديث، وبدلالات الجُمل واحتمالاتها، إلى عمقٍ وخبرة في فهم العلاقات والوقائع الإنسانية واختلافاتها ولو كانت يسيرة، وإلى فهم حالات انطباق أو عدم انطباق النصوص الشرعية عليها، وقبل كل ذلك إلى موضوعية بعيدةٍ عن الميل للمذهب أو الهوى ولو كان غير مقصود. فإذا لم تتوفر هذه الشروط لردِّ حديث فلا يُعْتَدُّ بالقول برده، وإذا كان البحث في رد الدراية فالأمر أدق وآكد.

وقد وضع الأئمة أصولاً للنظر والحكم على الحديث عند ظهور تعارض في الدلالة بينه وبين نصوص شرعية أخرى، أو بينه وبين الواقع الثابت. ومن ذلك أنه لا يجوز الردُّ إلا إذا كان لا يمكن رفع التعارض بينه وبين غيره مطلقاً، وحينذٍ يمكن أن يقال بالنسخ بدل الرد إذا كان الموضوع حكماً شرعياً وليس خبراً. أما إذا كان التعارض هو بين النص والواقع، فلا يرد هنا النسخ، لأن هذا تعارضُ أخبار، وليس تعارضَ أحكامٍ شرعية، والأخبار لا يدخلها النسخ. وذلك كالحديث الذي نحن بصدده، «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ»، فهو إخبار عن أنه كما يكون الناس يكون الذين يتولون أمورهم. فهو خبر يمكن مقارنته بالواقع والوقوف على موافقته أو مخالفته. فإذا كان الواقع بخلافه قطعاً، وفي كل الأحوال، ولا يوجد أي حالة ينطبق عليها الخبر أو تصلح مصداقاً له، فيجب حينئذٍ رد هذا الخبر، لأنه لا يمكن أن يكون قد صدر عن النبي ﷺ، لأنه لا يمكن أن يأتي خبرٌ من النبي بخلاف مخبره، ويسمى هذا الردُّ ردَّ دراية. وعند مقارنة هذا الحديث بالواقع نجد أنه لا يمكن رده درايةً، لأنه توجد حالات كثيرة ينطبق عليها أو يحصل فيها.

فهذا النص «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ» عام، وإذا كان لا ينطبق في أحوال كثيرة، كما في البلاد التي يبغض أهلُها حكامَهم ويلعنونهم ويبغض حكامُها أهلَها ويلعنونهم، فهو ينطبق في غيرها، كأحوال المسلمين في عصر الصحابة وبعده، وفي عصور وأوضاع أخرى حيث الصالحون يتولون الصالحين ويوَلُّونهم، وفي عصور وأحوال غيرها أيضاً حيث الضالون والظالمون يتولون أمثالهم ويولونهم. وهناك من العلماء من استدل لمعنى هذا النص بقوله تعالى: ﴿وَكَذَلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضاً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ﴾ [سورة الأنعام: 128].

ولا يصح الاعتراض بأن هذا النص عام وعدم انطباقه في بعض الأحوال ينقض عمومه وبالتالي ينقضه؛ لأن النص الشرعي قد يأتي عاماً ويُراد به الخصوص، وهذا كثير في الشرع، فلا يتأتى الاعتراض على صحة هذا النص من جهة الدراية، بل إن مثل هذا الاعتراض خطأ وله تداعياته الخطرة التي يجب التحذير منها.

إنَّ من أهم ما تضمنته مباحث أصول الفقه التي تعرضت لكيفية الاستنباط وقواعده هو أقسامَ القرآن والسنة، وهي خمسة لا بد من معرفتها لأجل الاستنباط من القرآن والسنة، ولا تغني عنها علوم اللغة وفهم دلالات الألفاظ، ولا يمكن الاجتهاد والاستنباط بدون معرفتها، أو بالغفلة عنها وعدم إعمالها. وأوسع هذه الخمسة هو: قسم العموم والخصوص الذي غفل عنه الذين قالوا برد حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ» درايةً. وقد قال الشيخ تقي الدين النبهاني بشأن هذه الأقسام الخمسة: "إن معرفة اللغة العربية ومعرفة أقسامها لا تكفي للاستدلال بالكتاب والسنة على الأحكام الشرعية، لأن ألفاظَ الكتاب والسنة نصوصٌ تشريعية، وفيها طلب الفعل وطلب الترك، وفيها النص العام والنص الخاص، وفيها النص المطلق والنص المقيد، وفيها الكلام المجمل الذي يحتاج إلى بيان، وفيها البيان والمبيّن، وفيها ما نسخ حكمه وما لم ينسخ، وهذا كله لا بد من معرفته للاستدلال بالكتاب والسنة على الحكم الشرعي، لأن معرفة اللغة ومعرفة أقسامها دون معرفة هذه الأقسام من الكتاب والسنة لا تكفي للاستدلال على الحكم، ولذلك لا بد من معرفة أقسام الكتاب والسنة إلى جانب معرفة اللغة العربية ومعرفة أقسامها. وقد تبين بعد الاستقراء للكتاب والسنة أن أقسام الكتاب والسنة تنحصر في خمسة أقسام: الأول: الأوامر والنواهي، والثاني: العموم والخصوص، والثالث: المطلق والمقيد، والرابع: المجمل والمبين، والخامس: الناسخ والمنسوخ".

والشاهد في هذا النص هو أن القول برد الحديث المذكور دراية هو تجنٍّ على أصول الاستنباط الشرعي، وفيه إغفال تام لموضوع العموم والخصوص في النصوص. ولا ينبغي لمن هذا مبلغ علمه أو فهمه أن يتصدى للاستنباط، ومنه الحكم على الأحاديث بالقبول أو الرد، وبخاصة موضوع المتن والدراية.

وللإضاءة أكثر على هذا الأمر، أشير إلى أن الإمام الشافعي مثلاً، لمس الغفلة عن هذا الأمر عند بعض أهل العلم في عصره، وربما كان هذا أهم سبب لما ضمنه في كتاب الرسالة الذي تعرض فيه لبيان أقسام القرآن والسنة، وبخاصة العموم والخصوص. وقد استشهد في ذلك بقوله تعالى: ﴿الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَاناً وَقَالُوا حَسْبُنا اللهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ﴾ [سورة آل عمران: 173]، وقال فيها ما مفاده إن لفظ الناس الأولى عامة وعمومها يستغرق كل الناس لغةً، ولفظ الناس الثانية مثلها من حيث العموم. ولكن المراد بالناس الأولى هم ناس غير الناس الذين أريدوا بالثانية. ويضاف إلى ذلك أن الذين خوطبوا هم جمع ثالث من الناس، وكذلك هناك أناسٌ لا يعلمون شيئاً عن هذا الأمر، فهم جمع رابع. ولذلك شرح الشافعي هذا الأمر وقال إن لفظ الناس في الآية جاء في الموضعين عاماً ويراد به ما هو خاص. ومع أن الدلالة اللغوية للكلمتين واحدة، فقد أريد بكل منهما خاصٌ غير الخاصِّ الذي أريد بالأخرى. ولذلك، لا يصح القول برد الحديث الذي نحن بصدده ردّ دراية. ولو صح روايةً لوجب القول إنه عامٌّ أريد به خصوص.

ومثل هذا كثير في نصوص الشرع؛ منه مثلاً قوله تعالى: ﴿اللهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ﴾ [سورة الزمر: 62]، فهذا نص عام، ولكنه عام مخصص، لأنه ليس خالق نفسه.

وقد قال عن نفسه سبحانه وتعالى إنه شيء، وذلك في قوله سبحانه: ﴿قُلْ أَيُّ شَيْءٍ أَكْبَرُ شَهَادَةً قُلِ اللهُ شَهِيدٌ بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ﴾ [سورة الأنعام: 20]. وكما أنه لا يعترض أحد على هذا التخصيص أو الاستثناء، فكذلك لا يصح الاعتراض على الحديث المذكور. ومثله أيضاً قوله تعالى: ﴿رِيحٌ فِيهَا عَذَابٌ أَلِيمٌ * تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهَا﴾ [سورة الأحقاف: 24، 25]، فالنص عام والمراد به خاص. ومثله قوله تعالى عن سقر: ﴿لَا تُبْقِي وَلَا تَذَرُ﴾ [سورة المدثر: 28].

إن مثل هذه الأخطاء موجودة في تاريخ المسلمين وتتكرر، وينبغي التصدي لها، لأنها إذا كثرت تؤدي إلى انتشار الجهل وضعف فهم الشرع، ونشأة الفرق والشرذمة. والتصدي المجدي لها إنما يكون أول ظهورها، ويكون بالإلزام بمصادر الشرع وأدلته وَفقَ ضوابط النظر والاستنباط الشرعي وأصوله.

إلا أن ثمة أمراً ينبغي التنبيه إليه قبل ختام هذه الكلمة، وهو وجوب التصدي أيضاً لعلماء السلاطين الذين يستخدمون هذا الحديث لتضليل الناس وصرفهم عن العمل لتغيير الحكام الظلمة الذين يحكمون بغير ما أنزل الله، وعن العمل لإقامة الدولة الإسلامية. فينبغي بيان حقيقة حكام بلاد المسلمين والتحريض على إسقاطهم، وبيان حقيقة علماء السلاطين محرفي الأحكام ومضللي الناس، والدعوة إلى نبذهم، وبيان أن حديث «كَمَا تَكُونُوا يُوَلَّ عَلَيْكُمْ»، ضعيفٌ روايةً ولا يصح الاستدلال به على أمر شرعي.

كتبه للمكتب الإعلامي المركزي لحزب التحرير

محمود عبد الهادي

More from null

İsimlere Kanmayın, Önemli Olan Soylar Değil, Tavırlardır

İsimlere Kanmayın, Önemli Olan Soylar Değil, Tavırlardır

Ne zaman bize Müslüman kökenli veya doğulu özelliklere sahip "yeni bir sembol" sunulsa, birçok Müslüman tezahürat yapıyor ve İslam'ı ne bir yönetim, ne bir inanç, ne de bir şeriat olarak tanımayan kafir bir sistemde "siyasi temsil" adı verilen bir yanılsama üzerine umutlar inşa ediliyor.

Hepimiz, 2008'de Obama'nın zaferinden sonra birçok kişinin duygularını saran büyük coşkuyu hatırlıyoruz. O, bir Kenya'lının oğlu ve Müslüman bir babası var! İşte burada bazıları, İslam'ın ve Müslümanların Amerikan nüfuzuna yakınlaştığını sandı, ancak Obama, Müslümanlara en çok zarar veren başkanlardan biriydi: Libya'yı yok etti, Suriye'deki trajediye katkıda bulundu, Afganistan ve Irak'ı uçakları ve askerleriyle ateşe verdi, hatta Yemen'deki kan dökücü de kendi araçları aracılığıyla oldu ve onun dönemi, ümmete karşı sistematik bir düşmanlığın devamıydı.

Bugün sahne tekrarlanıyor, ancak yeni isimlerle. Zühran Memdani, Müslüman, göçmen ve genç olduğu için kutlanıyor, sanki o kurtarıcıymış gibi! Ancak çok azı onun siyasi ve fikri duruşlarına bakıyor. Bu adam, eşcinsellerin güçlü destekçilerinden biri, etkinliklerine katılıyor ve sapkınlıklarını insan hakları olarak görüyor!

İnsanların umut bağladığı bu ne rezalet?! Ümmetin defalarca düştüğü aynı siyasi ve fikri hayal kırıklığının tekrarı değil miydi?! Evet, çünkü şekle değil öze tutuluyor! Gülücüklere kanıyor, akıl yerine duyguyla, isimlerle değil kavramlarla, sembollerle değil ilkelerle hareket ediyor!

Şekillere ve isimlere duyulan bu hayranlık, meşru siyasi bilincin yokluğunun bir sonucudur, çünkü İslam, köken, isim veya ırk ile değil, İslam'ın bir sistem, inanç ve şeriat olarak bütününe bağlılıkla ölçülür. İslam'la hükmetmeyen ve ona yardım etmeyen, aksine kafir kapitalist sisteme boyun eğen ve küfrü ve sapkınlıkları "özgürlük" adı altında meşrulaştıran bir Müslümanın değeri yoktur.

Onun zaferine sevinen ve onun bir hayır tohumu veya bir uyanışın başlangıcı olduğunu düşünen tüm Müslümanlar bilsinler ki, uyanış küfür sistemlerinin içinden, araçlarıyla, seçim sandıkları aracılığıyla veya anayasalarının çatısı altında olmaz.

Kendisini demokratik sistem aracılığıyla sunan, yasalarına saygı göstermeye yemin eden, sonra da cinsel sapkınlığı savunan ve kutlayan, Allah'ı gazaplandıran şeylere çağıran, İslam'ın yardımcısı veya ümmetin umudu değil, cilalama, sulandırma ve hiçbir işe yaramayan sahte bir temsildir.

Batı'da bazı İslami isimli şahsiyetlerin sözde siyasi başarıları, ümmete sunulan yatıştırıcılardan başka bir şey değildir, onlara denilmesi için: Bakın, sistemlerimiz aracılığıyla değişim mümkün.

 Peki bu "temsilin" gerçeği nedir?

Batı, yönetim kapılarını İslam'a açmıyor, sadece kendi değerleri ve fikirleriyle bütünleşenlere açıyor. Ve sistemlerine giren herkes, anayasalarını ve pozitif yasalarını kabul etmek ve İslam'ın hükümlerini inkar etmek zorundadır. Bunu kabul ederse, kabul edilebilir bir model haline gelir. Ama gerçek Müslüman, onların nezdinde kökünden reddedilir.

Peki Zühran Memdani kimdir? Ve neden bu yanılsama yaratılıyor?

O, Müslüman bir isim taşıyan ancak İslam'ın fıtratına tamamen aykırı sapkın bir gündemi, örneğin eşcinselleri desteklemek ve sözde "haklarını" teşvik etmek gibi, benimsemiş bir kişidir. O, Batı'nın modellerini nasıl yarattığının canlı bir örneğidir: İsimde Müslüman, fiiliyatta laik, Batı liberalizminin gündemine hizmet eden, başka bir şey değil. Hatta ümmeti gerçek yolundan saptırmak için, İslam devleti ve hilafet talep etmek yerine, küfür sistemlerindeki parlamento koltukları ve makamlarla meşgul olsun! Filistin'i kurtarmaya yönelmek yerine, Amerikan Kongresi veya Avrupa Parlamentosu içinden "Gazze'yi savunacak" birini beklesin!

İşin aslı, bunun gerçek değişim yolunun çarpıtılması olduğudur. O da, İslam'ın bayrağını yükselten, Allah'ın şeriatını uygulayan ve arkasında savaşılan ve korunulan tek bir halife etrafında ümmeti birleştiren, peygamberlik metodu üzerine kurulmuş Raşid Halifeliği'dir.

İsimlere aldanmayın ve şeklen size ait olup da içerik olarak size muhalif olanlara sevinmeyin. Said, Ali veya Zühran ismini taşıyan herkes Peygamberimiz Muhammed ﷺ'in yolunda değildir.

Bilin ki değişim küfür parlamentolarının içinden değil, hareket etme zamanı gelmiş olan ümmetin ordularından ve Batı'nın ve İslam ülkelerindeki hain yardımcılarının ve takipçilerinin başlarına masayı devirmek için gece gündüz çalışan bilinçli gençlerinden gelir.

Müslümanlar, demokrasinin seçimleriyle veya Batı'nın sandıkları aracılığıyla değil, İslam inancına dayalı gerçek bir uyanışla, İslam'a itibarını, Müslümanlara izzetini geri kazandıran ve demokrasinin yanılsamalarını yıkan Raşid Halifeliği'nin kurulmasıyla kalkınacaklardır.

İsimlere aldanmayın ve umutlarınızı kafir sistemlerindeki bireylere bağlamayın, bilakis büyük projenize geri dönün: İslami hayatın yeniden başlatılması. Zira izzetin, zaferin ve gücün yolu yalnızca budur.

Sahne, eski trajedilerin aşağılayıcı bir tekrarıdır: Sahte semboller, Batı sistemlerine bağlılık ve İslam yolundan sapma. Bu yolu alkışlayan herkes, ümmeti saptırıyor demektir. Halifelik projesine geri dönün ve İslam düşmanlarının sizin için liderlerinizi ve temsilcilerinizi yaratmasına izin vermeyin. İzzet, demokrasinin koltuklarında değil, Hizb-ut Tahrir'in üzerinde çalıştığı ve ümmeti bu fikri ve siyasi düşüşe karşı uyardığı Halifeliğin zirvesindedir. Kurtuluşumuz ancak, Müslümanların İslam'dan başka bir dine inananlar tarafından yönetilmesine, sapkınlığı ve sapmayı meşrulaştıranlara veya insanlar için Allah'ın indirdiğinden başkasını yasalaştıranlara izin vermeyen Halifelik devletiyle mümkündür.

Hizb-ut Tahrir Merkezi İletişim Ofisi Radyosu için yazılmıştır.

Abdül Mahmud el-Amiri – Yemen Vilayeti

Mısır, Hükümet Sloganları ve Acı Gerçek Arasında: Yoksulluk ve Kapitalist Politikalar Hakkındaki Tüm Gerçekler

Mısır, Hükümet Sloganları ve Acı Gerçek Arasında

Yoksulluk ve Kapitalist Politikalar Hakkındaki Tüm Gerçekler

El-Ahram kapısı Salı günü 4 Kasım 2025'te, Mısır Başbakanı'nın Katar'ın başkenti Doha'daki İkinci Küresel Sosyal Kalkınma Zirvesi'nde Cumhurbaşkanı adına yaptığı konuşmada Mısır'ın her türlü ve boyutta yoksulluğu ortadan kaldırmak için kapsamlı bir yaklaşım uyguladığını ve buna "çok boyutlu yoksulluk" da dahil olduğunu söylediğini bildirdi.

Mısır'da yıllardır resmi bir konuşma, "yoksulluğu ortadan kaldırmak için kapsamlı bir yaklaşım" ve "Mısır ekonomisinin gerçek başlangıcı" gibi ifadelerden yoksun değil. Yetkililer bu sloganları konferanslarda ve etkinliklerde, yatırım projelerinin, otellerin ve tatil köylerinin göz alıcı görüntüleri eşliğinde tekrarlıyor. Ancak uluslararası raporların tanık olduğu gibi gerçeklik tamamen farklı. Mısır'daki yoksulluk, hükümetin iyileşme ve kalkınma vaatlerine rağmen köklü, hatta kötüleşen bir olgu olmaya devam ediyor.

UNICEF, ESCWA ve Dünya Gıda Programı'nın 2024 ve 2025 raporlarına göre, her beş Mısırlıdan yaklaşık biri çok boyutlu yoksulluk içinde yaşıyor, yani eğitim, sağlık, barınma, iş ve hizmetler gibi temel yaşam alanlarının birden fazlasından mahrum. Veriler ayrıca hanelerin %49'undan fazlasının yeterli yiyecek bulmakta zorlandığını doğruluyor; bu da yaşam krizinin derinliğini yansıtan şok edici bir rakam.

Mali yoksulluk, yani gelirin yaşam maliyetlerine kıyasla düşük olması, insanların ücretlerini, çabalarını ve tasarruflarını yiyip bitiren ardışık enflasyon dalgalarının bir sonucu olarak keskin bir şekilde arttı ve birçok Mısırlı, sürekli çalışmalarına rağmen mali yoksulluk sınırının altında kaldı.

Hükümet "Takaful ve Karama" ve "Haysiyetli Yaşam" gibi girişimlerden bahsederken, uluslararası rakamlar bu programların yoksulluğun yapısını kökten değiştirmediğini, ancak çöle dökülen bir damlaya benzeyen geçici yatıştırıcılarla sınırlı kaldığını ortaya koyuyor. Nüfusun yarısından fazlasının yaşadığı Mısır kırsalı, zayıf hizmetlerden, uygun iş fırsatlarının olmamasından ve yıpranmış altyapıdan muzdarip olmaya devam ediyor. ESCWA raporu, kırsal kesimdeki yoksunluğun şehirlerdekinin kat kat üzerinde olduğunu ve bunun da servetin kötü dağılımına ve çevre bölgelere yönelik kronik ihmale işaret ettiğini doğruluyor.

Başbakan, "ekonomik reform önlemlerine hükümetle birlikte katlanan" vatandaşlara teşekkür ettiğinde, aslında bu politikaların neden olduğu gerçek bir ızdırap olduğunu kabul etmiş oluyor. Ancak bu itirafı, yaklaşımda bir değişiklik izlemiyor, aksine krize neden olan aynı kapitalist yolda yürümeye devam ediyor.

2016 yılında "dalgalanma", sübvansiyonların kaldırılması ve vergilerin artırılması programıyla başlayan sözde reform, bir reform değil, borçların ve açığın maliyetini yoksullara yüklemekti. Yetkililer "başlangıçtan" bahsederken, büyük yatırımlar sermaye sahiplerine hizmet eden lüks gayrimenkullere ve turizm projelerine yöneliyor, milyonlarca genç ise iş veya barınma fırsatı bulamıyor. Hatta bu projelerin çoğu, yatırımları 29 milyar dolar olarak tahmin edilen Matruh'taki Alam el-Rum bölgesi gibi, arazileri ve servetleri ele geçiren ve bunları yatırımcılar için bir kâr kaynağına dönüştüren yabancı kapitalist ortaklıklardır, insanların geçim kaynağı değil.

Sistem sadece yolsuz olduğu için değil, aynı zamanda devletin tüm politikalarının eksenini para yapan yanlış bir entelektüel temele, kapitalist sisteme dayandığı için başarısız oluyor. Kapitalizm, mutlak mülkiyet özgürlüğüne dayanır ve servetin üretim araçlarına sahip olan azınlığın elinde birikmesine izin verirken, çoğunluk vergilerin, fiyatların ve kamu borcunun yükünü taşır.

Bu nedenle, "sosyal koruma programları" olarak adlandırılan her şey, kapitalizmin vahşi yüzünü güzelleştirmek ve zenginleri gözeten ve fakirlerden toplayan adaletsiz bir sistemin ömrünü uzatmak için bir girişimdir. Hastalığın kökenini, yani servet tekelini ve ekonominin uluslararası kurumlara bağımlılığını tedavi etmek yerine, ne yoksulluğu ortadan kaldıran ne de onuru koruyan nakit yardımlarından oluşan kırıntıları dağıtmakla yetiniliyor.

Bakım, hükümdarın tebaasına bir lütfu değil, meşru bir yükümlülük ve Allah'ın onu dünyada ve ahirette hesaba çekeceği bir sorumluluktur. Bugün olan ise, insanların işlerine kasıtlı olarak ihmal etmek ve Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası'ndan gelen şartlı krediler lehine bakım yükümlülüğünü terk etmektir.

Devlet, fakir ve yabancı alacaklı arasında bir aracı haline geldi; vergileri dayatıyor, sübvansiyonları azaltıyor ve sistemi yaratan kapitalist sistemin kendisi tarafından yaratılan şişirilmiş bir açığı kapatmak için kamu mallarını satıyor. Bütün bunlarda, faizi yasaklamak, kamu servetlerinin bireyler tarafından sahiplenmesini önlemek ve Müslümanların hazinesinden tebaaya harcama yapma zorunluluğu gibi ekonomiyi düzenleyen yasal kavramlar ortadan kayboluyor.

İslam, yoksulluğu sadece nakdi destek veya estetik projelerle değil, kökünden tedavi eden entegre bir ekonomik sistem sunmuştur. Bu sistem, en önemlileri aşağıdaki olan sabit yasal temellere dayanmaktadır:

1- Devleti engelleyen ve kaynaklarını tüketen faiz ve faizli borçların yasaklanması, faizin ortadan kalkmasıyla ekonominin uluslararası kurumlara bağımlılığı ortadan kalkacak ve ulusun mali egemenliği yeniden sağlanacaktır.

2- Mülkiyetin üç türe ayrılması:

Bireysel mülkiyet: Evler, dükkanlar ve özel çiftlikler gibi...

Kamu mülkiyeti: Petrol, gaz, mineraller ve su gibi büyük servetleri içerir...

Devlet mülkiyeti: Fey, Rükaz ve Haraç arazileri gibi...

Bu dağılımla adalet sağlanır, çünkü az sayıda kişinin ulusun kaynaklarını tekelleştirmesi engellenir.

3- Tebaadan her bireyin yeterliliğinin sağlanması: Devlet, bakımındaki her insanın yiyecek, giyecek ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını garanti eder. Çalışamazsa, hazine ona harcama yapmak zorundadır.

4- Zekat ve zorunlu harcama: Zekat bir iyilik değil, bir farzdır. Devlet tarafından toplanır ve yoksullar, muhtaçlar ve borçlular için meşru kullanımlarına harcanır. Toplumdaki yaşam döngüsüne para iade eden etkili bir dağıtım aracıdır.

Üretken çalışmayı teşvik etmenin ve sömürüyü önlemenin yanı sıra, kaynakları spekülasyonlar, lüks gayrimenkuller ve hayali projeler yerine ağır ve askeri endüstriler gibi gerçek faydalı projelere yatırmaya teşvik etmek. Ayrıca, fiyatları tekelleşme veya dalgalanma ile değil, gerçek arz ve taleple kontrol etmek.

Peygamberlik metodu üzerine hilafet devleti, bu hükümleri pratikte uygulayabilen tek devlettir, çünkü İslam inancı temeli üzerine kurulmuştur ve amacı insanların parasını toplamak değil, işlerine bakmaktır. Hilafet altında, faiz veya şartlı kredi yoktur ve kamu servetleri yabancılara satılmaz, aksine kaynaklar ulusun çıkarına olacak şekilde yönetilir ve hazine sağlık hizmetleri, eğitim ve kamu hizmetlerini devlet kaynaklarından, haraçtan, ganimetten ve kamu mülkiyetinden finanse eder.

Fakirlerin temel ihtiyaçları ise geçici sadakalar yoluyla değil, garanti edilen yasal bir hak olarak tek tek karşılanır. Bu nedenle, İslam'da yoksullukla mücadele siyasi bir slogan değil, adaleti tesis eden, zulmü engelleyen ve serveti sahiplerine iade eden entegre bir yaşam sistemidir.

Resmi söylem ile yaşanan gerçeklik arasında, kimsenin gözünden kaçmayan muazzam bir mesafe var. Hükümet "dev" projeleri ve "gerçek başlangıç" ile övünürken, milyonlarca Mısırlı yoksulluk sınırının altında yaşıyor, yüksek fiyatlardan, işsizlikten ve umutsuzluktan muzdarip. Gerçek şu ki, Mısır ekonomisini tefecilere teslim ettiği ve uluslararası kurumların politikalarına tabi olduğu kapitalizm yolunda ilerlediği sürece bu ızdırap ortadan kalkmayacak.

Mısır'ın krizleri ve sorunları maddi değil insani sorunlardır ve onlarla nasıl başa çıkılacağını ve İslam'a göre nasıl tedavi edileceğini gösteren yasal hükümleri içerir. Çözümler göz yummaktan daha kolaydır, ancak doğru yolda yürümek ve Mısır ve halkı için gerçekten iyilik istemek için özgür bir iradeye sahip dürüst bir yönetim gerektirir. O zaman bu yönetim, daha önce yapılan ve ülke varlıklarını tekelleştiren tüm şirketlerle, özellikle de gaz, petrol ve altın arama şirketleri ve diğer mineraller ve servetlerle yapılan tüm sözleşmeleri gözden geçirmelidir ve bu şirketleri kovmalıdır, çünkü bunlar zaten ülkenin servetlerini yağmalayan sömürgeci şirketlerdir, ardından insanların ülkenin servetlerinden yararlanmasını sağlamaya ve petrol, gaz, altın ve diğer maden kaynaklarından servet üretimi yapan şirketler kurmaya veya kiralamaya ve bu servetleri yeniden insanlara dağıtmaya dayanan yeni bir sözleşme formüle eder, o zaman insanlar devletin kullanmalarını sağlayacağı ölü toprakları haklarıyla ekebilecekler ve ayrıca Mısır ekonomisini yükseltmek ve halkına yetmek için yapılması gerekenleri yapabilecekler ve devlet bu konuda onları destekleyecektir ve tüm bunlar bir hayalden ibaret değildir, olması imkansız değildir ve başarılı veya başarısız olabilecek bir proje değildir, aksine devlet ve tebaa için zorunlu olan yasal hükümlerdir, bu nedenle devletin, onayladığı ve desteklediği ve adil olmayan uluslararası yasalarla koruduğu sözleşmeler bahanesiyle insanların malı olan ülke servetlerini harcamasına ve insanların onlardan mahrum bırakmasına izin verilmez, aksine insanların servetlerini yağmalayarak uzanan her eli kesmesi gerekir, İslam bunu sunar ve uygulanması gerekir, ancak İslam'ın diğer sistemlerinden bağımsız olarak uygulanmaz, aksine sadece peygamberlik metodu üzerine Raşidi Hilafet devleti aracılığıyla uygulanır, bu devletin yükünü ve davetini Hizb-ut Tahrir taşır ve Mısır'ı ve halkını, halkı ve ordusuyla birlikte onun için çalışmaya çağırır, umarım Allah fetih kapısını açar da onu İslam'ı ve halkını aziz eden bir gerçeklik olarak görürüz, Allah'ım acele et, erteleme.

﴿Eğer o ülkelerin halkı iman etselerdi ve sakınsalardı, üzerlerine gökten ve yerden nice bereketler açardık.﴾

Hizb-ut Tahrir Merkezi İletişim Ofisi tarafından yazılmıştır

Said Fadl

Mısır Vilayeti Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu Üyesi