بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح219) نقض قول القائلين بجواز تأجير الأرض للزراعة (4)
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح219) نقض قول القائلين بجواز تأجير الأرض للزراعة (4)

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
February 03, 2025

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح219) نقض قول القائلين بجواز تأجير الأرض للزراعة (4)

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

 (ح219) نقض قول القائلين بجواز تأجير الأرض للزراعة (4) 

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا: "بُلُوغُ المَرَامِ مِنْ كِتَابِ نِظَامِ الِإسْلَامِ" وَمَعَ الحَلْقَةِ التَّاسِعَةَ عَشْرَةَ بَعْدَ المِائَتَينِ، وَعُنوَانُهَا: "نقض قول القائلين بجواز تأجير الأرض للزراعة (4)". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَةِ الرَّابِعَةِ وَالعِشْرِينَ بَعْدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ "نظامُ الإسلام" لِلعَالِمِ والمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

المادة 135: يُمْنَعُ تَأْجيرُ الأَرضِ لِلزِّرَاعَةِ مُطْلَقاً سَوَاءٌ أَكَانَتْ خرَاجيَّةً أَمْ عُشرِيَّةً، كَمَا تُمْنَعُ المُزَارَعَةُ. أَمَّا المُسَاقَاةُ فَجَائِزَةٌ مُطْلَقاً.

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: يَا أُمَّةَ الإِيمَانْ، يَا أُمَّةَ القُرآنْ، يَا أُمَّةَ الإِسلَامْ، يَا أُمَّةَ التَّوحِيدْ، يَا مَنْ آمَنتُمْ بِاللهِ رَبّاً، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيّاً وَرَسُولاً، وَبِالقُرآنِ الكَرِيمِ مِنهَاجاً وَدُستُوراً، وَبِالإسلَامِ عَقِيدَةً وَنِظَاماً لِلْحَياَة، أَيُّهَا المُسلِمُون فِي كُلِّ مَكَانْ، فَوقَ كُلِّ أَرضٍ، وَتَحتَ كُلِّ سَمَاءْ، يَا خَيرَ أُمَّةٍ أُخرِجَتْ لِلنَّاسِ، أَيُّهَا المُؤمِنُونَ الغَيُورُونَ عَلَى دِينِكُمْ وَأُمَّتِكُمْ. أعَدَّ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ هُوَ وَإِخوَانُهُ العُلَمَاءُ فِي حِزْبِ التَّحرِيرِ دُستُورَ الدَوْلَةِ الإِسْلامِيَّةِ، وَهَا هُوَ يُوَاصِلُ عَرْضَهُ عَلَيكُمْ حَتَّى تدرُسُوهُ وَأنتمْ تَعْمَلُونَ مَعَنَا لإِقَامَتِهَا، وَهَذِهِ هِيَ التَّتِمَةُ الرَّابِعَةُ لِلْمَادَّةِ الخَامِسَةِ وَالثَّلَاثِينَ بَعْدَ المِائَةِ. وَإِلَيكُمْ بَيَانَ أَدِلَّةِ هَذِهِ المَادَّةِ مِنْ كِتَابِ مَقَدِّمَةِ الدُّستُورِ:

وَيَقُولُ مَنْ يُجيزُ إِجَارَةَ الأَرْضِ: "إِنَّ الدَّلِيلَ عَلَى جَوَازِ إِجَارَتِهَا مَا رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ: «حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا بِشْرٌ الْمَعْنَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَةَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ أَبِي الْوَلِيدِ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ قَالَ: قَالَ زَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ: "يَغْفِرُ اللَّهُ لِرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ، أَنَا وَاللَّهِ أَعْلَمُ بِالْحَدِيثِ مِنْهُ، إِنَّمَا أَتَاهُ رَجُلانِ، قَالَ مُسَدَّدٌ مِنْ الأَنْصَارِ: ثُمَّ اتَّفَقَا، قَدْ اقْتَتَلا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ r: «إِنْ كَانَ هَذَا شَأْنَكُمْ فَلا تُكْرُوا الْمَزَارِعَ». أَيْ أَنَّ "زَيدَ بْنَ ثَابِتٍ" قَالَ: أَنَا أَعْلَمُ بِذَلِكَ (يَعنِي إِجَارَة الأَرْضِ)، مِنْ رَافِع، وَإِنَّمَا سَمِعَ النَّبِيَّ r رَجُلَينِ قَدِ اقتَتَلَا فَقَالَ: «إِنْ كَانَ هَذَا شَأْنَكُمْ فَلا تُكْرُوا الْمَزَارِعَ». وَرَوَى البُخَارِيًّ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ قَالَ: قُلْتُ لِطَاوُوسَ: "لَو تَرَكْتَ المُخَابَرَةَ، فَإِنَّهُمْ يَزعُمُونَ أَنَّ النَّبِيَّ r نَهَى عَنْهَا، قَالَ: إِنَّ أَعْلَمَهُمْ - يَعنِي ابنَ عَبَّاسٍ - أَخبَرَنِي أَنَّ النَّبِيَّ r لَمْ يَنْهَ عَنْهَا، وَلَكِنْ قَالَ: «أَنْ يَمْنَحَ أَحَدُكُمْ أَخَاهُ خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ عَلَيْهَا خَرَاجاً مَعْلُوماً». وَالخَرَاجُ فِي اللُّغَةِ كِرَاءُ الأَرْضِ، أَيْ أَخُذُ أُجْرَةٍ. فَهَذَانِ الحَدِيثَانِ يَدُلَّانِ عَلَى جَوَازِ الإِجَارَةِ.

Boloogh04 02 2025

وَالجَوَابُ عَلَى ذَلِكَ هُوَ أَنَّ حَدِيثَ زَيدٍ لَا يَدُلُّ عَلَى جَوَازِهَا بَلْ مَنطُوقُهُ يَدُلُّ عَلَى مَنْعِهَا، وَأَمَّا مَفْهُومَ الشَّرطِ فِي قَولِهِ r: «إِنْ كَانَ هَذَا شَأْنَكُمْ». فَهُوَ مُعَطَّلٌ بِالأَحَادِيثِ الَّتِي تَنْهَى عَنْ كِرَاءِ المَزَارِعِ مُطْلَقاً، وَكَذَلِكَ فَهُوَ مُعَطَّلٌ لِخُرُوجهِ مَخْرَجَ الغَالِبِ، فَإِنَّ الكِرَاءَ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي كَانُوا يَتَعَامَلُونَ بِهِ كَانَ يَغْلُبُ عَلَيهِ المُشَاجَرَةُ وَالاختِلَافُ؛ لِأَنَّ بَعْضَ الأَرْضِ تَكُونُ أَخْصَبَ مِنَ الأُخْرَى. وَهَذَا مِثْلُ تَعطِيلِ مَفْهُومِ الشَّرطِ فِي قَولِهِ تَعَالَى: (وَلَا تُكْرِهُوا فَتَيَاتِكُمْ عَلَى الْبِغَاءِ إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّنًا). (النور 33) فَإِنَّ هَذَا خَرَجَ مَخْرَجَ الغَالِبِ، حَيثُ كَانُوا فِي الغَالِبِ يُكْرِهُونَ فَتَيَاتِهِمْ عَلَى البِغَاءِ، فَهَذَا المَفْهُومُ، أَيْ مَفْهُومُ الشَّرْطِ، مُعَطَّل لِأَنَّهُ خَرَجَ مَخْرَجَ الغَالِبِ، وَكَذَلِكَ مُعَطَّلٌ بِنُصُوصِ تَحْرِيمِ الزِّنَا العَامَّةِ غَيرِ المُخَصَّصَةِ.

وَأَمَّا الحَدِيثُ الثَّانِي عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ فَإِنَّهُ لَا يَعْنِي "جَوَازَ المَنْحِ وَجَوَازَ أَخْذِ الأُجْرَةِ، وَلَكِنَّ المَنْحَ خَيرٌ وَأَفْضَلُ"، لَيسَ المَعْنَى كَذَلِكَ، بَلْ هُوَ يُحَرِّمُ أَخْذَ الأُجْرَةِ، وَذَلِكَ لِأَنَّ هَذِهِ الجُمْلَةَ (أَنْ يَمْنَحَ أَخَاهُ خَيرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَأْخُذَ خَرَاجاً مَعلُوماً..) هِيَ جُمْلَةٌ خَبَرِيَّةٌ تُفِيدُ الطَّلَبَ، أَيْ كَأَنَّهُ قَالَ: «امْنَحْ أَخَاكَ، وَلَا تَأْخُذْ خَرَاجاً». فَفِيهَا طَلَبٌ لِلْمَنْحِ أَيِ الإِعْطَاءِ دُونَ مُقَابِلَ، وَنَهْيٌ عَنْ أَخْذِ الخَرَاجِ أَي الأُجْرَةَ، وَتَحْتَاجُ إِلَى قَرِينَةٍ لِمَعْرِفَةِ نَوعِ النَّهْيِ "طَلَبِ التَّركِ"، وَالقَرَائِنُ مِنَ الأَحَادِيثِ الأُخْرَى تُفِيدُ أَنَّ طَلَبَ التَّركِ جَازِمٌ؛ لِأَنَّهَا تَـمْنَعُ أَخْذَ أُجْرَةٍ مُطْلَقاً كَقَولِهِ r: «مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيُزْرِعْهَا أَخَاهُ، وَلا يُكَارِيهَا بِثُلُثٍ وَلا بِرُبُعٍ وَلا بِطَعَامٍ مُسَمّىً». (أَخْرَجَهُ أَبُو دَاوُد) وَقَولُهُ r: «مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا، فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ»، وَرَوَى رَافِعُ: «أَنَّ النَّبِيَّ r نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ». (مُتَّفَقٌ عَلَيهِ) وَفِي صَحِيحِ مُسْلِمْ مِنْ طَرِيقِ جَابِر: «نَهَى رَسُولُ اللَّهِ r أَنْ يُؤْخَذَ لِلأَرْضِ أَجْرٌ أَوْ حَظٌّ»، وَرُوِيَ أَنَّ عَبْدَ اللهِ بْنَ عُمَرَ لَقِيَ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ فَسَأَلَهُ فَقَالَ: سَمِعْتُ عَمَّيَّ وَكَانَا قَدْ شَهِدَا بَدْراً يُحَدِّثَانِ: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ r نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ». (أخرَجَهُ مُسْلِمُ).

وَيَقُولُ مَنْ يُجيزُ إِجَارَةَ الأَرْضِ:"إِنَّ الدَّلِيلَ عَلَى جَوَازِ إِجَارَتِهَا مَا رَوَى الشَّيخَانِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ: «إِنَّ رَسُولَ اللهِ r عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ»، وَقَالَ أَبُو جَعْفَر: «عَامَلَ رَسُولُ اللهِ r أَهْلَ خَيْبَرَ بِالشَّطْرِ، ثُمَّ أَبُو بَكْرٍ، ثُمَّ عُمَرُ وَعُثْمَانَ وَعَلِيُّ، ثُمَّ أَهْلُوهُمْ، إِلَى اليَوْمِ يُعْطُونَ الثُّلُثَ وَالرُّبُعَ». (ذَكَرَهُ ابنُ قُدَامَةَ فِي المُغْنِي وَقَالَ: صَحِيحٌ مَشْهُورٌ). وَرَوَى البُخَارِيُّ عَنِ ابْنِ عُمَرَ: «أَنَّ النَّبِيَّ r عَامَلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا مِنْ ثَمَرٍ أَوْ زَرْعٍ، فَكَانَ يُعْطِي أَزْوَاجَهُ مِائَةَ وَسْقٍ ثَمَانُونَ وَسْقَ تَمْرٍ وَعِشْرُونَ وَسْقَ شَعِيرٍ، فَقَسَمَ عُمَرُ خَيْبَرَ، فَخَيَّرَ أَزْوَاجَ النَّبِيِّ r أَنْ يُقْطِعَ لَهُنَّ مِنْ الْمَاءِ وَالأَرْضِ أَوْ يُمْضِيَ لَهُنَّ؟ فَمِنْهُنَّ مَنْ اخْتَارَ الأَرْضَ، وَمِنْهُنَّ مَنْ اخْتَارَ الْوَسْقَ، وَكَانَتْ عَائِشَةُ اخْتَارَتْ الأَرْضَ». فَهَذَا الحَدِيثُ يَدُلُّ عَلَى جَوَازِ إِجَارَةِ زَرْعِهَا بِجُزْءٍ مِنْهَا فَيَدُلُّ عَلَى جَوَازِ إِجَارَتِهَا مُطْلَقاً.

وَالجَوابُ عَلَى ذَلِكَ هُوَ أَنَّ أَرْضَ خَيبَرَ كَانَتْ شَجَراً يُسْقَى بِالمَاءِ، وَكَانَ بَينَ الشَّجَرِ أَرْضٌ مَلْسَاءُ أَقَلَّ مِنْ مَسَاحَةِ الشَّجَرِ، فَكَانَتْ تُزْرَعُ، وَيُؤَيِّدُ هَذَا أَنَّهُ قَدْ جَاءَ فِي لَفْظِ بَعْضِ الأَخْبَارِ: «أَنَّ النَّبِيَّ r عَامَلَ أَهْلَ خَيْبَرَ بِشَطْرِ مَا يَخْرُجُ مِنَ النَّخْلِ وَالشَّجَرِ». (أخرَجَهُ الدَّارقُطْنِيُّ مِنْ طَرِيقِ ابْنِ عُمَرَ). وَجَاءَ فِي حَدِيثِ ابْنِ عَبَّاسٍ: «أَنَّ رَسُولَ اللهِ r دَفَعَ خَيبَرَ أرْضَهَا وَنَخْلَهَا مُقَاسَمَةً عَلَى النِّصْفِ». وَعَلَى هَذَا فَإِنَّ وَاقِعَ مَا فَعَلَهُ الرَّسُولُ فِي إِجَارَةِ خَيبَرَ مُسَاقَاةٌ، وَلَيْسَتْ مُزَارَعَةً، أَيْ تَأْجِيرُ الأَرْضِ المُشَجَّرَةِ، وَلَيسَ تَأْجِيرَ الأَرْضِ وَحْدَهَا، بَلْ تَأْجِيرُ الشَّجَرِ وَمَعَهُ الأَرْضُ، وَهَذَا مُسَاقَاةٌ، وَالمُسَاقَاةُ جَائِزَةٌ بِلَا خِلَافٍ. فَالشَّجَرُ يَجُوزُ أَنْ يُسْتَأْجَرَ بِجُزْءٍ مَعْلُومٍ مِنْ ثَمَرِهِ؛ لِيَقُومَ بِسَقْيِهِ وَحَرثِهِ، وَتُسْتَأْجَرُ تَبَعاً لَهُ الأَرْضُ الَّتِي هُوَ فِيهَا، عَلَى شَرْطِ أَنْ يَكُونَ الَّذِي فِيهِ الشَّجَرُ مِنَ الأَرْضِ أَكْثَرَ مِنَ الخَالِي مِنهُ حَتَّى يَكُونَ الاستِئْجَارُ لِلشَّجَرِ لَا لِلأَرْضِ، فَهَذِهِ المُسَاقَاةُ جَائِزَةٌ. وَالمَمْنُوعُ هُوَ إِجَارَةُ الأَرْضِ وَلَيسَ المُسَاقَاةَ. وَبِإِنْعَامِ النَّظَرِ فِي حَدِيثِ البُخَارِيِّ يَتَبَيَّنُ أَنَّ الأَرْضَ كَانَتْ مُشَجَّرَةً، وَالشَّجَرُ كَانَ أَكْثَرَ مِنَ الأَرْضِ الخَالِيَةِ، وَكَانَ فِيهَا مِيَاهٌ لِسَقْيِ الشَّجَرِ؛ وَلِذَلِكَ كَانَتْ مُسَاقَاةً، انظُرْ قَولَهُ فِي الحَدِيثِ: "فَكَانَ يُعْطِي أَزْوَاجَهُ مِائَة وَسْقٍ، ثَمَانُونَ وَسْقاً تَمراً، وَعِشرُونَ وَسْقاً شَعِيراً" وَقَولُهُ: "أَنْ يَقْطَعَ لَهُنَّ مِنَ الأَرضِ وَالمَاءِ" مِمَّا يَدُلُّ عَلَى أَنَّ وَاقِعَ أَرْضِ خَيبَرَ أَنَّهَا شَجَرٌ، وَأَنَّ إِجَارَتَهَا مُسَاقَاةٌ، وَلَيْسَتْ مُزَارَعَةً، وَلَا إِجارَةَ أَرْضٍ.

وَبِنَاءً عَلَيهِ لَا يُسْتَدَلُّ بِالحَدِيثِ عَلَى جَوَازِ إِجَارَةِ الأَرْضِ، وَلِذَلِكَ يَسْقُطُ الاستِدْلَالُ بِهِ. وَهَكَذَا فَإِنَّ تَحرِيمَ الإِجَارَةِ أَمْرٌ مِنْ أَظْهَرِ مَا يَكُونُ. وَبِهَذَا يَظْهَرُ دَلِيلُ المَادَّةِ بِأَبْرَزِ استِدْلَالٍ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة، وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ، مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى، فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً، نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ، سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام، وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا، وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه، وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ، وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها، إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم، وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.