بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح214) الأرض العشرية فيها الزكاة، والتي فتحت عَنوة يبقى خراجها أبد الدهر
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح214) الأرض العشرية فيها الزكاة، والتي فتحت عَنوة يبقى خراجها أبد الدهر

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
January 29, 2025

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح214) الأرض العشرية فيها الزكاة، والتي فتحت عَنوة يبقى خراجها أبد الدهر

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

 (ح214) 

الأرض العشرية فيها الزكاة، والتي فتحت عَنوة يبقى خراجها أبد الدهر

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ، وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ، وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ، وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ، والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ، خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ، وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ، الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ، وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ، فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ، وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ، وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا: "بُلُوغُ المَرَامِ مِنْ كِتَابِ نِظَامِ الِإسْلَامِ" وَمَعَ الحَلْقَةِ الرَّابِعَةَ عَشْرَةَ بَعْدَ المِائَتَينِ، وَعُنوَانُهَا: "الأرض العشرية فيها الزكاة، والتي فتحت عَنوة يبقى خراجها أبد الدهر". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَةِ الثَّالِثَةِ والعِشْرين بَعْدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ "نظامُ الإسلام" لِلعَالِمِ والمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

المادة 133: الأَرْضُ العُشْرِيَّةُ هِيَ الَّتِي أَسْلَمَ أَهْلُهَا عَلَيهَا، وَأَرْضُ جَزِيرَةِ العَرَبِ، وَالأَرْضُ الخَرَاجيَّةُ هِيَ الَّتِي فُتِحَتْ حَرْبًا أَوْ صُلْحًا مَا عَدَا جَزِيرَةِ العَرَبِ، وَالأَرْضُ العُشْرِيَّةُ يَـمْلِكُ الأَفْرَادُ رَقَبَتَهَا وَمَنفَعَتَهَا، وَأَمَّا الأَرْضُ الخَرَاجيَّةُ فَرَقَبَتُهَا مِلْكٌ لِلدَّولَةِ، وَمَنفَعَتُهَا يَملِكُهَا الأَفرَادُ، وَيَحِقُّ لِكُلِّ فَردٍ تَبَادُلَ الأَرضِ العُشْرِيَّةِ وَمَنْفَعَةَ الأَرْضِ الخَراجيَّةِ بِالعُقُودِ الشَّرعِيَّةِ وَتُورَثُ عَنْهُمْ كَسَائِر الأَمْوَالِ.

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: يَا أُمَّةَ الإِيمَانْ، يَا أُمَّةَ القُرآنْ، يَا أُمَّةَ الإِسلَامْ، يَا أُمَّةَ التَّوحِيدْ، يَا مَنْ آمَنتُمْ بِاللهِ رَبًّا، وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيًّا وَرَسُولًا، وَبِالقُرآنِ الكَرِيمِ مِنهَاجًا وَدُستُورًا، وَبِالإسلَامِ عَقِيدَةً وَنِظَامًا لِلْحَياَة، أَيُّهَا الـمُسلِمُون فِي كُلِّ مَكَانْ، فَوقَ كُلِّ أَرضٍ، وَتَحتَ كُلِّ سَمَاءْ، يَا خَيرَ أُمَّةٍ أُخرِجَتْ لِلنَّاسِ، أَيُّهَا الـمُؤمِنُونَ الغَيُورُونَ عَلَى دِينِكُمْ وَأُمَّتِكُمْ. أعَدَّ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ هُوَ وَإِخوَانُهُ العُلَمَاءُ فِي حِزْبِ التَّحرِيرِ دُستُورَ الدَوْلَةِ الإِسْلامِيَّةِ، وَهَا هُوَ يُوَاصِلُ عَرْضَهُ عَلَيكُمْ حَتَّى تدرُسُوهُ وَأنتمْ تَعْمَلُونَ مَعَنَا لإِقَامَتِهَا،وَهَذِهِ هِيَ تَتِمَّةُ الـمَادَّةِ الثَّالِثَةِ وَالثَّلَاثِينَ بَعْدَ الـمِائَةِ. وَإِلَيكُمْ بَيَانَ أَدِلَّةِ هَذِهِ الـمَادَّةِ مِنْ كِتَابِ مَقَدِّمَةِ الدُّستُورِ:

أولا: الأرض العشرية فيها الزكاة: وَهُوَ أَنْ تَأْخُذَ الدَّولَةُ مِنَ الزَّارِعِ لِلأَرْضِ عُشْرَ النَّاتِجِ الفِعْلِيِّ، إِنْ كَانَتِ تُسْقَى بِمَاءِ الـمَطَرِ سَقْيًا طَبِيعِيًّا، وَتَأْخُذُ نِصْفَ العُشْرَ عَنِ النَّاتِجِ الفِعْلِيِّ، إِنْ كَانَتِ الأَرضُ تُسْقَى بِالسَّاقِيَةِ، أَوْ غَيرِهَا سَقْيًا اصطِنَاعِيًّا. رَوَى مُسْلِمُ عَنْ جَابِرْ قَالَ: قَالَ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ: «فِيمَا سَقَتْ الأَنْهَارُ وَالْغَيْمُ الْعُشُورُ، وَفِيمَا سُقِيَ بِالسَّانِيَةِ نِصْفُ الْعُشْرِ». وَهَذَا العُشْرُ يُعتَبَرُ زَكَاةً، وَيُوضَعُ فِي بَيتِ الـمَالِ، وَلَا يُصْرَفُ إِلَّا لِأَحَدِ الأَصْنَافِ الثَّمَانِيَةِ، الـمَذكُورِينَ فِي آيَةِ: (إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ). (التوبة 60). أَخرَجَ الحَاكِمُ وَالبَيهَقِيُّ وَالطَّبَرَانِيُّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي مُوسَى وَمُعَاذَ، حِينَ بَعَثَهُمَا النَّبِيُّ r إِلَى اليَمَنِ، يُعَلِّمَانِ النَّاسَ أَمْرَ دِينِهِمْ، فَقَالَ: «لاَ تَأْخُذَا الصَّدَقَةَ إِلاَّ مِنْ هَذِهِ الأَرْبَعَةِ: الشَّعِيرِ، وَالْحِنْطَةِ، وَالزَّبِيبِ، وَالتَّمْرِ».

ثانيا: وأما الأرض الخراجية، ففيها الخراج، وَهُوَ أَنْ تَأْخُذَ الدَّولَةُ مِنْ صَاحِبِ الأَرْضِ قَدْرًا مُعَيَّنًا، تُقَدِّرُهُ، وَتُـحَدِّدُهُ، بِـحَسَبِ إِنتَاجِ الأَرْضِ التَّقدِيرِيِّ عَادَةً، لَا الإِنتَاجِ الفِعْلِيِّ. وَيُقَدَّرُ عَلَى الأَرْضِ بِقَدْرِ احتِمَالِهَا، حَتَّى لَا يُظلَمَ صَاحِبُ الأَرْضِ، وَلَا بَيْتُ المَالِ. ويُحَصَّل الخَرَاجُ كُلَّ سَنَةٍ مِنْ صَاحِبِ الأَرْضِ، سَوَاءٌ أَزُرِعَتِ الأَرْضُ أَمْ لَمْ تُزْرَعْ، وَسَوَاءٌ أَخْصَبَتِ أَمْ أَجْدَبَتْ.

أَخرَجَ أَبُو يُوسُف فِي الخرَاجِ عَنْ عَمْرٍو بْنِ مَيمُون، وَحَارِثَةَ بْنِ مَضْرِب، قَالَ: «بَعَثَ عُمَرُ بْنُ الخَطَّابِ رضي الله عنه عُثْمَانَ بْنَ حَنِيفٍ عَلَى السَّوَادِ، وَأَمَرَهُ أَنْ يَمْسَحَهُ، فَوَضَعَ عَلَى كُلِّ جَرِيبٍ عَامِرٍ أَوْ غَامِرٍ، مِمَّا يُعْمَلُ مِثْلُهُ، دِرهَـمًا وَقَفِيزًا». وَحَدَّثَ الحَجَّاجُ بْنُ أَرْطأَةَ عَنِ ابنِ عَوفٍ «أَنَّ عُمَرَ بْنَ الخَطَّابِ t مَسَحَ السَّوَادَ، مَا دُونَ جَبَلِ حَلْوَانَ، فَوَضَعَ عَلَى كُلِّ جَريِب ٍعَامِرٍ أَو غَامِرٍ يَنَالُهُ المَاءُ بِدَلْوٍ أَوْ بِغَيرِهِ، زُرِعَ أَوْ عُطِّلَ، دِرهَـمًا وَقَفِيزًا وَاحِدًا». أَخرَجَهُ أَبُو يُوسُفَ فِي الخَراجِ.

وَجُعِلَ الخَراجُ عَلَى الأَرْضِ الخَراجيَّةِ، فَذَلِكَ لِأَنَّ الخَراجَ اسْمٌ لِلكِرَاءِ وَالغَلَّةِ، وَمِنهُ قَولُ النَّبِيِّ r: «الْخَرَاجُ بِالضَّمَانِ».  (أَخرَجَهُ أَحْمَدُ وَأَصْحَابُ السُّنَنِ، وَقَالَ التِّرمِذِيُّ حَسَنٌ صَحِيحٌ، وَكَذَلِكَ صَحَّحَهُ الحَاكِمُ، وَوَافَقَهُ الذَّهَبِيُّ)، وَالأَرضُ هُنَا مِلْكٌ لِبَيتِ المَالِ، فَتُعطَى لِلنَّاسِ لِلانتِفَاعِ بِـهَا، وَيُضْرَبُ عَلَيهَا قَدْرٌ مَعْلُومٌ مِنَ الـمَالِ سَنَوِيًا، فَهُوَ بِـمَنـزِلَةِ الكِرَاءِ عَلَيهَا، وَلِذَلِكَ يَرجعُ تَقدِيرُهُ لِلخَلِيفَةِ، وَلَكِنْ لَا يَزِيدُ عَمَّا تَـحْتَمِلُ الأَرْضَ. وَيُوضَعُ الخَراجُ فِي بَيتِ الـمَالِ فِي غَيرِ بَابِ الزَّكَاةِ، وَيُصْرَفُ عَلَى جَمِيعِ الوُجُوهِ الَّتِي تَرَاهَا الدَّولَةُ، كَمَا يُصْرَفُ سَائِرُ الـمَالِ.

ثالثا: الأرض التي فتحت عَنوة وضرب عليها الخراج يبقى خراجها أبد الدهر: فَإِنْ أَسْلَمَ أَهْلُهَا أَوْ بَاعُوهَا إِلَى مُسْلِمٍ لَـمْ يَسْقُطْ خراجُهَا؛ لِأَنَّ صِفَتَهَا مِنْ كَونِـهَا فُتِحَتْ عَنوَةً بَاقِيَةٌ إِلَى آخِرِ الزَّمَانِ، وَوَجَبَ عَلَيهِمْ دَفْعُ العُشْرِ مَعَ الخَراجِ؛ لِأَنَّ الخرَاجَ حَقٌّ وَجَبَ عَلَى الأَرْضِ، وَالعُشْرُ حَقٌّ وَجَبَ عَلَى نَاتِجِ أَرْضِ الـمُسْلِمِ بِالآيَاتِ وَالأَحَادِيثِ، وَلَا تَنَافِيَ بَينَ الحَقَّينِ؛ لِأَنَّهُمَا وَجَبَا بِسَبَبَينِ مُختَلِفَينِ. وَأَمَّا مَا استَدَلَّ بِهِ الأَحْنَافُ، عَلَى عَدَمِ الجَمْعِ بَينَ العُشْرِ وَالخرَاجِ، مِنْ حَدِيثٍ يَروُونَهُ عَنْ رَسُولِ الله r: (لَا يـَجْتَمِعُ عُشْرٌ وَخَراجٌ فِي أَرْضِ مُسْلِمٍ) فَإِنَّهُ لَيسَ بِـحَدِيثٍ، وَلَـمْ يُثْبِتْهُ الـحُفَّاظُ أَنَّهُ مِنْ كَلَامِ الرَّسُولِ r. وَيُبدَأُ بِأَدَاءِ الخَراجِ، فَإِنْ بَقِيَ بَعْدَ أَدَاءِ الخَراجِ، مِمَّا تَجبُ فِيهِ الزَّكَاةُ، مْنْ زُرُوعٍ وَثِمَارٍ، مَا يَبلُغُ النِّصَابَ، تُخرَجُ مِنهُ الزَّكَاةُ، وَإِنْ لَمْ يَبلُغِ النِّصَابَ، فَلَا زَكَاةَ عَلَيهِ.

 Boloogh 30 01 2025

وَهَكَذَا فَإِنَّ الـمُسْلِمَ إِذَا مَلَكَ أَرْضًا عُشْرِيَّةً، فَعَلَيهِ الزَّكَاةُ عَلَى وَجْهِهَا «العُشْرُ أَو نِصْفُ العُشْر»، وَإِذَا مَلَكَ أرْضًا خَرَاجيَّةً فَعَلَيهِ الخرَاجُ، وَكَذَلِكَ الزَّكَاةُ، أَيِ العُشْرُ أَوْ نِصْفُ العُشْرِ. 

وَأَمَّا الكَافِرُ فَإِذَا مَلَكَ أَرْضًا خرَاجيَّةً فَعَلَيهِ الخرَاجُ، وَإِذَا مَلَكَ أَرْضًا عُشْرِيَّةً فَعَلَيهِ الخرَاجُ لَا العُشْر؛ لِأَنَّ الأَرْضَ لَا يَصِحُّ أَنْ تَخْلُوَ عَنْ وَظِيفَةٍ، وَلَـمَّا كَانَ الكَافِرُ لَيسَ مِنْ أَهْلِ العُشْرِ تَعَيَّنَ الخَراجُ.

وَمَنْ أَحْيَا أَرْضًا مَيتَةً فِي أَرْضِ الخرَاجِ، لَـمْ يَسْبِقْ أَنْ ضُرِبَ الخرَاجُ عَلَيهَا، تُصْبِحُ أَرْضًا عُشْرِيَّةً «فِيهَا الزَّكَاةُ» إِذَا أَحْيَاهَا مُسْلِمٌ، وَتَكُونُ أَرْضًا خرَاجيَّةً «عَلَيهَا خَراجٌ» إِذَا كَانَ الَّذِي أَحْيَاهَا مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ. وَمَنْ أَحْيَا أَرضًا مَيتَةً فِي أَرْضِ الخرَاجِ، سَبَقَ أَنْ وُضِعَ عَلَيْهَا الخرَاجُ قَبْلَ أَنْ تَتَحَوَّلَ إِلَى أَرْضٍ مَيتَةٍ، فَإِنَّهَا تَكُونُ أَرْضًا خراجيَّةً، سَوَاءٌ أَكَانَ الَّذِي أَحْيَاهَا مُسْلِمًا أَمْ مِنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ.

هَذَا إِذَا كَانَ الإِحْيَاءُ لِلزَّرعِ. وَأَمَّا إِذَا كَانَ لِلسُّكْنَى، أَوِ لِإِقَامَةِ مَصَانِعَ، أَوْ مَخَازِنَ، أَوْ حَظَائِرَ، فَإِنَّهُ لَا عُشْرَ فِيهَا وَلَا خرَاجَ، لَا فَرْقَ فِي ذَلِكَ بَينَ أَرْضِ العُشْرِ، وَأَرْضِ الخرَاجِ، فَإِنَّ الصَّحَابَةَ الَّذِينَ فَتَحُوا العِرَاقَ وَمِصْرَ قَدِ اختَطُّوا الكُوفَةَ، وَالبَصْرَةَ، وَالفُسْطَاطَ، وَنَزَلُوهَا أَيَّامَ عُمَرَ بْنِ الخَطَّابِ، وَنَزَلَ مَعَهُمْ غَيرُهُمْ، وَلَـمْ يَضْرِبْ عَلَيهِمُ الخرَاجَ، وَلَـمْ يَدْفَعُوا زَكَاةً عَنْهَا؛ لِأَنَّ الزَّكَاةَ لَا تَجبُ عَلَى الـمَسَاكِنِ واَلـمَبَانِي. وَالأَرْضُ العُشْرِيَّةُ وَالخرَاجيَّةُ يَحِقُّ تَبَادُلُـهَا، وَتُورَثُ عَنْ مَالِكِهَا؛ لِأَنَّهَا مِلْكٌ حَقِيقِيٌّ لِـمَالِكِهَا فَتَنطَبِقُ عَلَيهَا جَمِيعُ أَحْكَامِ الـمِلْكِ. وَهُوَ بِالنِّسْبَةِ لِلأَرْضِ العُشْرِيَّةِ ظَاهِرٌ، أَمَّا بِالنِّسْبَةِ لِلأَرْضِ الخرَاجيَّةِ فَإِنَّ مِلْكِيَّتَهَا كَمِلْكِيَّةِ الأَرْضِ العُشْرِيَّةِ سَوَاءٌ بِسَوَاءٍ مِنْ حَيثُ الـمِلْكِيَّةُ، وَلَا فَرْقَ بَينَهُمَا إِلَّا فِي أَمْرَينِ اثنَينِ فَحَسْب: أَحَدِهِمَا بِالنِّسْبَةِ لِعَينِ مَا يـُمْلَكُ، وَالثَّانِي بِالنِّسْبَةِ لِـمَا يجِبُ عَلَى الأَرْضِ. أَمَّا بِالنِّسْبَةِ لِعَينِ مَا يُـمْلَكُ، فَإِنَّ مَالِكَ الأَرْضِ العُشْرِيَّةِ يَـمْلِكُ رَقَبَتَهَا وَمَنْفَعَتَهَا، وَمَالِكُ الأَرْضِ الخرَاجيَّةِ يـَمْلِكُ مَنفَعَتَهَا فَقَط، وَلَا يَـمْلِكُ رَقَبَتَهَا.

وَيَتَرَتَّبُ عَلَى هَذَا أَنَّ مَالِكَ الأَرْضِ العُشْرِيَّةِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوقِفَ أَرضَهُ الَّتِي يَملِكُهَا فَإِنَّهُ يَستَطِيعُ ذَلِكَ فِي أَيِّ وَقْتٍ يَشَاءُ، لِأَنَّهُ يَـمْلِكُ عَينَهَا أَيْ رَقَبَتَهَا. وَأَمَّا مَالِكُ الأَرْضِ الخرَاجيَّةِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يُوقِفَ أرْضَهُ الَّتِي يَـمْلِكُهَا فَإِنَّهُ لَا يَستَطِيعُ ذَلِكَ، لِأَنَّ الوَقْفَ يُشْتَرَطُ فِيهِ أَنْ يَكُونَ الوَاقِفُ مَالِكًا لِعَينِ مَا يَقِفُهُ، وَمَالِكُ الأَرْضِ الخرَاجيَّةِ لَا يَـمْلِكُ عَينَ الأَرْضِ أَيْ رَقَبَتَهَا، وَإِنـَّمَا يَـمْلِكُ مَنْفَعَتَهَا، لِأَنَّ رَقَبَتَهَا مِلْكٌ لِبَيتِ الـمَالِ.

وَأَمَّا بِالنِّسْبَةِ لِـمَا يَـجبُ عَلَيهِ فِي الأَرْضِ، فَإِنَّ الأَرْضَ العُشْرِيَّةَ يَـجبُ فِيهَا العُشْرُ أَو نِصْفُ العُشْرِ، أَيْ تَـجبُ فِيهَا الزَّكَاةَ عَلَى عَينِ الخَارجِ إِذَا بَلَغَ نِصَابًا. وَأَمَّا الأَرضُ الخرَاجيَّةَ فَيَجبُ فِيهَا الخَراجُ، أَيِ الـمِقْدَارُ الَّذِي تُعَيِّنُهُ الدَّولَةُ سَنَوِيًّا عَلَيهَا، سَوَاءٌ أَزُرِعَتْ أَمْ لَـمْ تُزْرَعْ، أَنْبَتَتْ أَمْ لَـمْ تُنْبِتْ، أَخْصَبَتْ أَمْ أَجْدَبَتْ. هَذَانِ الأَمْرَانِ فَحَسْبُ هُمَا اللَّذَانِ يَفْتَرِقُ فِيهِمَا حُكْمُ الأَرْضِ الخرَاجيَّةِ عَنِ الأَرضِ العُشْرِيَّةِ، وَمَا عَدَاهُمَا لَا يُوجَدُ أَيُّ فَرْقٍ بَينَهُمَا، فَإِنَّ أَحْكَامَهُمَا وَاحِدَةٌ هِيَ أَحْكَامُ مِلْكِيَّةِ الـمَالِ، وَلِهَذَا يَحِقُّ تَبَادُلُ الأَرْضِ عُشْرِيَّةً كَانَتْ أَو خرَاجيَّةً بِجَمِيعِ أَنْوَاعِ التَّصَرُّفَاتِ الشَّرعِيَّةِ مِنْ عُقُودٍ وَغَيرِهَا، وَتُورَثُ عَنْ مَالِكِهَا كَسَائِرِ الأَمْوَالِ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة، وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ، مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى، فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً، نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ، سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام، وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا، وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه، وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ، وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها، إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم، وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden" - On Beşinci Bölüm

Bir Kitap Üzerine Düşünceler: "İslami Psikolojinin Temellerinden"

Hazırlayan: Muhammed Ahmed en-Nadi

On Beşinci Bölüm

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah'a, salât ve selâm muttakilerin önderi, peygamberlerin efendisi, âlemlere rahmet olarak gönderilen Efendimiz Muhammed'e, âline ve ashabının tamamına olsun. Ey merhametlilerin en merhametlisi, bizi de onlarla birlikte kıl, bizi de onların zümresinde haşret.

Değerli dinleyicilerimiz, Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu. Bu bölümde, "İslami Psikolojinin Temellerinden" kitabına yönelik düşüncelerimize devam ediyoruz. İslami kişiliğin inşası, İslami zihniyete ve İslami psikolojiye özen gösterilmesi adına, Allah'ın yardımıyla deriz ki:

Ey Müslümanlar:

Geçen bölümde demiştik ki: Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir, aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Bu bölümde ek olarak diyoruz ki: Kardeşine hediye vermesi menduptur, Ebu Hureyre'nin Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde, Ebu Ya'la'nın Müsned'inde, Nesai'nin el-Küna'sında ve İbn Abdülber'in et-Temhid'inde rivayet ettiği hadise göre. Iraki: Senedi iyidir demiştir. İbn Hacer Telhisü'l-Habir'de: Senedi hasendir demiştir. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Hediyeleşin ki birbirinizi sevin."

Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur. Buhari'nin Aişe'den rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: "Resulullah (s.a.v.) hediyeyi kabul eder ve ona karşılık verirdi."

İbn Ömer'in Ahmed, Ebu Davud ve Nesai'de rivayet ettiği hadiste şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Allah'a sığınandan sığınmayı esirgemeyin, Allah adına isteyene verin, Allah adına yardım dileyene yardım edin, size bir iyilik yapana karşılık verin. Eğer bir şey bulamazsanız, ona dua edin, ta ki ona karşılık verdiğinizi anlayıncaya kadar."

Bu kardeşler arasındadır ve halkın yöneticilere hediyeleriyle alakası yoktur, çünkü o rüşvet gibidir, haramdır. Karşılık vermekten biri de: Allah sana hayır versin demektir.

Tirmizi, Üsame b. Zeyd'den (r.a.) rivayet etti, hasen sahih dedi. Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir iyilik yapılır da o da iyilik yapana: "Allah sana hayır versin" derse, o zaman övgüde bulunmuş olur." Övgü şükürdür, yani karşılıktır, özellikle de bundan başka bir şey bulamayanlar için. İbn Hibban'ın Sahih'inde Cabir b. Abdullah'tan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Peygamber (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim bir iyilik görür de karşılığında övgüden başka bir şey bulamazsa, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de batılla süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Tirmizi'de hasen bir senetle Cabir b. Abdullah'tan rivayet edildiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kime bir şey verilirse, karşılığını versin. Eğer bulamazsa, o zaman onu övsün. Kim onu överse, o zaman ona şükretmiştir. Kim de onu gizlerse, o zaman nankörlük etmiştir. Kim de kendisine verilmemiş bir şeyle süslenirse, o zaman yalan elbisesi giymiş gibidir." Atıyye'yi inkâr etmek, onu örtmek ve gizlemek demektir.

Sahih bir senetle Ebu Davud ve Nesai, Enes'ten rivayet ettiler: "Muhacirler, ey Allah'ın Resulü, Ensar bütün ecri aldı, biz hiçbir kavmi onlardan daha çok verende, daha az bir şeyde daha iyi teselli edende görmedik ve gerçekten de ihtiyaçlarımızı karşıladılar, dediler. Resulullah (s.a.v.): Onları bununla övmüyor ve onlar için dua etmiyor musunuz? buyurdu. Onlar: Evet, dediler. Resulullah (s.a.v.): İşte o, ona denktir buyurdu."

Müslüman, az olana çok olana şükrettiği gibi şükretmeli ve kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Abdullah b. Ahmed, Zevaid'inde hasen bir senetle Numan b. Beşir'den rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Az olana şükretmeyen çok olana da şükretmez, insanlara şükretmeyen Allah'a da şükretmez. Allah'ın nimetinden bahsetmek şükürdür, onu terk etmek küfürdür. Cemaat rahmettir, ayrılık azaptır."

Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Buhari'nin Ebu Musa'dan rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: "Peygamber (s.a.v.) oturuyordu, o sırada bir adam geldi ve bir şey istedi veya bir ihtiyacını dile getirdi, yüzünü bize döndürdü ve şöyle buyurdu: Şefaat edin ki ecirlendirilesiniz ve Allah, peygamberinin diliyle dilediğini hükmetsin."

Müslim'in İbn Ömer'den, onun da Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim bir Müslüman kardeşine bir iyilik veya zorluğu kolaylaştırmak için bir sultana ulaşmasına vesile olursa, ayakların kaydığı günde sıratı geçmeye yardım edilir."

Müslümanın, kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Tirmizi'nin rivayet ettiğine göre, bu hadis hasendir, Ebu Derda'dan, Peygamber (s.a.v.)'den rivayet ettiğine göre, şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşinin onurunu savunursa, Allah da kıyamet gününde onun yüzünden ateşi uzaklaştırır." Ebu Derda'nın bu hadisini Ahmed rivayet etmiştir ve senedinin hasen olduğunu söylemiştir, aynı şekilde Heysemi de böyle söylemiştir.

İshak b. Rahuye'nin Esma bint Yezid'den rivayet ettiğine göre, şöyle demiştir: Resulullah (s.a.v.)'i şöyle derken duydum: "Kim kardeşinin onurunu gıyabında savunursa, Allah'ın onu ateşten azat etmesi haktır."

Kudai, Müsnedü'ş-Şihab'da Enes'ten rivayet ettiğine göre, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim kardeşine gıyabında yardım ederse, Allah da ona dünyada ve ahirette yardım eder." Kudai bunu İmran b. Husayn'dan şu ekleme ile rivayet etmiştir: "Ve o, ona yardım etmeye muktedirdir." Ebu Davud ve Buhari'nin Edebü'l-Müfred'inde rivayet ettiğine göre, Zeyn Iraki: Senedi hasendir demiştir, Ebu Hureyre'den, Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Mümin müminin aynasıdır, mümin müminin kardeşidir, nerede karşılaşırsa karşılaşsın, onun kayıplarını önler ve onu arkasından korur."

Ey Müslümanlar:

Bu bölümde ve bir önceki bölümde geçen şerefli nebevi hadislerden öğrendiniz ki, kim Allah için bir kardeşini severse, onu sevdiğini ona haber vermesi ve bildirmesi sünnettir. Müslümanın, kardeşine gıyabında dua etmesi de sünnettir. Aynı şekilde kardeşinden kendisine dua etmesini istemesi de sünnettir. Kardeşini sevdikten sonra onu ziyaret etmesi, onunla oturup kalkması, onunla Allah için iletişim kurması ve ona cömert davranması da sünnettir. Müslümanın, kardeşini sevindirmek için hoşuna gidecek şekilde karşılaması menduptur. Müslümanın, kardeşine hediye vermesi menduptur. Ayrıca, hediyesini kabul etmesi ve ona karşılık vermesi de menduptur.

Müslüman, kendisine iyilik yapan insanlara şükretmelidir. Sünnetten biri de kardeşine bir iyilik için veya zorluğu kolaylaştırmak için şefaat etmektir. Kardeşinin onurunu gıyabında savunması da menduptur. Öyleyse, Rabbimizin sevdiği ve razı olduğu gibi olmak için bu şer'i hükümlere ve diğer İslam hükümlerine bağlı kalalım ki, Rabbimiz bizde olanı değiştirsin, hallerimizi düzeltsin ve dünya ve ahiretin hayırlarına nail olalım?!

Değerli dinleyicilerim: Hizb-ut Tahrir Medya Bürosu radyosunun dinleyicileri:

Bu bölümde bu kadarıyla yetiniyoruz, gelecek bölümlerde düşüncelerimize devam edeceğiz inşallah Teâlâ, o zamana kadar ve sizinle buluşana kadar sizi Allah'ın himayesine, korumasına ve güvenliğine bırakıyoruz. Bizi dinlediğiniz için teşekkür ederiz. Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuhu.

Ey Müslümanlar Biliniz! - Bölüm 15

Ey Müslümanlar Biliniz!

Bölüm 15

Hilafet devletinin yardımcı organlarından biri de, halifenin kendisiyle birlikte atadığı, hilafetin yükünü taşımada ve sorumluluklarını yerine getirmede ona yardımcı olan vezirlerdir. Hilafetin yüklerinin çokluğu, özellikle de hilafet devleti büyüyüp genişledikçe, halife bu yükü tek başına taşıyamaz hale gelir ve sorumluluklarını yerine getirmede kendisine yardımcı olacak birine ihtiyaç duyar. Ancak, İslam'daki vezir anlamı ile, günümüzdeki demokratik, kapitalist, laik veya diğer sistemlerdeki vezir anlamı karışmaması için, "vezir" kelimesini sınırlamadan kullanmak doğru değildir.