بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح39) الرابطة الصحيحة لربط بني الإنسان في الحياة للسير في طريق النهوض
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح39) الرابطة الصحيحة لربط بني الإنسان في الحياة للسير في طريق النهوض

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
August 07, 2024

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح39) الرابطة الصحيحة لربط بني الإنسان في الحياة للسير في طريق النهوض

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

(ح39) الرابطة الصحيحة لربط بني الإنسان في الحياة للسير في طريق النهوض

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا "بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام" وَمَعَ الحَلْقَةِ التَّاسِعَةِ وَالثلاثينَ, وَعُنوَانُهَا: "الرَّابِطَةُ الصَّحِيحَةُ لِرَبطِ بَنِي الإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ لِلسَّيرِ فِي طَرِيقِ النُّهُوضِ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَتَينِ الرَّابِعَةِ وَالعِشرِينَ وَالخَامِسَةِ وَالعِشرِينَ مِنْ كِتَابِ "نظَامِ الإِسلامِ" لِلعَالِمِ وَالمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ.

يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ: "وَلِذَلِكَ لا تَصلُحُ جَمِيعُ الرَّوَابِطِ السَّابِقَةِ لأنْ تَربِطَ الإِنسَانَ بِالإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ حِينَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ النُّهُوضِ. وَالرَّابِطَةُ الصَّحِيحَةُ لِرَبْطِ بَنِي الإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ هِيَ رَابِطَةُ العَقِيدَةِ العَقلِيَّةِ الَّتِي يَنبَثِقُ عَنْهَا نِظَامٌ. وَهَذِهِ هِيَ الرَّابِطَةُ المَبْدَئِيَّةُ. وَالمَبدَأُ عَقِيدَةٌ عَقلِيَّةٌ يَنبَثِقُ عَنهَا نِظَامٌ. أمَّا العَقِيدَةُ فَهِيَ فِكْرَةٌ كُلِّيَةٌ عَنِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَعَمَّا قَبلَ هَذِهِ الحَيَاةِ الدُّنيَا وَعَمَّا بَعدَهَا، وَعَنْ عَلاقَتِهَا بِمَا قَبلَهَا وَمَا بَعدَهَا. وَأمَّا النِّظَامُ المُنبَثِقُ عَنْ هَذِهِ العَقِيدَةِ فَهُوَ مُعَالَجَاتٌ لِمَشَاكِلِ الإِنسَانِ، وَبَيَانٌ لِكَيفِيَّةِ تَنْفِيذِ المُعَالَجَاتِ، وَالمُحَافَظَةِ عَلَى العَقِيدَةِ، وَحَمْلِ المَبدَأِ. فَكَانَ بَيَانُ الكَيفِيَّةِ لِلتَّنفِيذِ وَلِلمُحَافَظَةِ وَلِحَمْلِ الدَّعْوَةِ طَرِيقَةً، وَمَا عَدَا ذَلِكَ وَهُوَ العَقِيدَةُ وَالمُعَالَجَاتُ فِكْرَةً، وَمِنْ هُنَا كَانَ المَبدَأُ فِكْرةً وَطَرِيقَةً. وَالمَبدَأُ لا بُدَّ أنْ يَنشَأَ فِي ذِهْنِ الشَّخْصِ، إِمَّا بِوَحْيِ اللهِ لَهُ بِهِ وَأمْرِهِ بِتَبلِيغِهِ. وَإِمَّا بِعَبقَرِيَّةٍ تُشْرِقُ فِي ذَلِكَ الشَّخْصِ. أمَّا المَبدَأُ الَّذِي يَنشَأُ فِي ذِهْنِ الإِنسَانِ بِوَحْيِ اللهِ لَهُ بِهِ فَهُوَ المَبدَأُ الصَّحِيحُ، لأنَّهُ مِنْ خَالِقِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَهُوَ اللهُ. فَهُوَ مَبدَأٌ قَطعِيٌّ. وَأمَّا المَبدَأُ الَّذِي يَنشَأُ فِي ذِهْنِ شَخْصٍ بِعَبقَريِّةٍ تُشرِقُ فِيهِ فَهُوَ مَبدَأٌ بَاطِلٌ، لأنَّهُ نَاشِئٌ عَنْ عَقْلٍ مَحدُودٍ يَعْجِزُ عَنِ الإِحَاطَةِ بِالوُجُودِ، وَلأنَّ فَهْمَ الإِنسَانِ لِلتَّنظِيمِ عُرْضَةٌ لِلتَّفَاوُتِ وَالاختِلافِ وَالتَّنَاقُضِ وَالتَّأثُّرِ بِالبِيئَةِ الَّتِي يَعيشُ فيها ممَّا يُنْتِجُ النظامَ المتناقِضَ المؤدِّيَ إِلَى شَقَاءِ الإِنسَانِ. وَلِذَلِكَ كَانَ المَبدَأُ الَّذِي يَنْشَأُ في ذِهْنِ شَخْصٍ بَاطِلاً فِي عَقِيدَتِهِ وَفِي نِظَامِهِ الَّذِي يَنْبَثِقُ عَنْهَا. وَعَلَى ذَلِكَ كَانَ الأَسَاسُ فِي المَبدَأِ هُوَ الفِكْرَةُ الكُلِّيَةُ عَنِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَكَانَتِ الطَّرِيقَةُ الَّتِي تَجعَلُ المَبدَأ مَوجُوداً مُنَفَّذاً في مُعْتَرَكِ الحَيَاةِ أمْراً لازِماً لِهَذِهِ الفِكْرَةِ حَتَّى يُوجَدَ المَبدَأُ. أمَّا كَونُ الفِكْرَةِ الكُلِّيَةِ أسَاساً فَإِنِّها هِيَ العَقِيدَةُ، وَهِيَ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ، وَهِيَ القِيَادَةُ الفِكْريَّةُ، وَعَلَى أسَاسِهَا يَتَعَيَّنُ اتِّجَاهُ الإِنسَانِ الفِكْرِيُّ وَوِجْهَةُ نَظَرِهِ فِي الحَيَاةِ، وَعَلَيْها تُبْنَى جَمِيعُ الأفكَارِ، وَعَنْها تَنبَثِقُ جَمِيعُ مُعَالَجَاتِ مَشَاكِلِ الْحَيَاةِ، وَأمَّا كَونُ الطَّرِيقَةِ أمْراً لازِماً، فَإِنَّ النِّظَامَ الَّذِي يَنبَثِقُ عَنِ العَقِيدَةِ إِذَا لَمْ يَتَضَمَّنْ بَيَانَ كَيفِيَّةِ التَّنفِيذِ لِلمُعَالَجَاتِ، وَبَيَانَ كَيفِيَّةِ المُحَافَظَةِ عَلَى العَقِيدَةِ، وَبَيَانَ كَيفِيَّةِ حَمْلِ الدَّعوَةِ لِلمَبدَأِ، كَانَتِ الفِكْرَةُ فَلْسَفَةً خَيَالِيَّةً فَرْضِيَّةً تَبْقَى فِي بُطُونِ الكُتُبِ مُسَجَّلَةً دُونَ أنْ يَكُونَ لَهَا أثَرٌ فِي الحَيَاةِ الدُّنيَا. وَلِذَلِكَ كَانَ لا بُدَّ مِنَ العَقِيدَةِ، وَلا بُدَّ مِنْ مُعَالَجَاتِ المَشَاكِلِ، وَلا بُدَّ مِنَ الطَّرِيقَةِ، حَتَّى يَكُونَ المَبدَأُ. عَلَى أنَّ مُجَرَّدَ وُجُودِ الفِكْرَةِ وَالطَّرِيقَةِ فِي العَقِيدَةِ الَّتِي يَنبَثِقُ عَنْهَا نِظَامٌ لا يَدُلُّ عَلَى أنَّ الْمَبدَأَ صَحِيحٌ، بَلْ يَدُلُّ فَقَطْ عَلَى أنَّ هَذَا يَكُونُ مَبدَأً، وَلا يَدُلُّ عَلَى غَيرِ ذَلِكَ. وَالَّذِي يَدُلُّ عَلَى صِحَّةِ الْمَبدَأِ أوْ بُطْلانِهِ هُوَ عَقِيدَةُ الْمَبدَأِ مِنْ حَيثُ كَونُهَا صَحِيحَةً أوْ بَاطِلَةً، لأنَّ هَذِهِ العَقِيدَةَ هِيَ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ الَّتِي يَنْبَنِي عَلَيْهَا كُلُّ فِكْرٍٍ، وَالَّتِي تُعَيِّنُ كُلَّ وُجْهَةِ نَظَرٍ، وَالَّتِي تَنبَثِقُ عَنهَا كُلُّ مُعَالَجَةٍ، وَكُلُّ طَرِيقَةٍ. فَإِذَا كَانَتْ هَذِهِ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ صَحِيحَةً كَانَ الْمَبدَأُ صَحِيحاً، وَإِذَا كَانَتْ بَاطِلَةً كَانَ الْمَبدَأُ بَاطِلاً مِنْ أسَاسِهِ. وَالقَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ إِذَا اتَّفَقَتْ مَعَ فِطْرَةِ الإنسَانِ، وَكَانَتْ مَبْنِيَّةً عَلَى العَقْلِ، فَهِيَ قَاعِدَةٌ صَحِيحَةٌ، وَإِذَا خَالَفَتْ فِطْرَةَ الإِنسَانِ، أوْ لمْ تَكُنْ مَبنِيَّةً عَلَى العَقْلِ، فَهِيَ قَاعِدَةٌ بَاطِلَةٌ. وَمَعنَى اتِّفَاقِ القَاعِدَةِ الفِكْرِيَّةِ مَعَ فِطْرَةِ الإِنسَانِ كَونُهَا تُقَرِّرُ مَا فِي فِطْرَةِ الإِنسَانِ مِنْ عَجْزٍ وَاحتِيَاجٍ إِلَى الخَالِقِ الْمُدَبِّرِ، وَبِعِبَارَةٍ أُخرَى، تُوَافِقُ غَرِيزَةَ التَّدَيُّنِ. وَمَعنَى كَونِهَا مَبنيَّةً عَلَى العَقْلِ أنْ لا تَكُونَ مَبنيَّةً عَلَى المَادَّةِ، أوْ عَلَى الْحَلِّ الوَسَطِ".

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: خَرَجَ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ مِنْ دِرَاسَتِهِ لِلرَّوَابِطِ الَّتِي تَربِطُ الإِنسَانَ بِالإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ حِينَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ النُّهُوضِ بِنَتِيجَةٍ مَفَادُهَا وَمُؤَدَّاهَا أنَّ جَمِيعَ الرَّوَابِطِ السَّابِقَةِ لا تَصلُحُ لأنْ تَربِطَ الإِنسَانَ بِالإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ حِينَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ النُّهُوضِ. وَقَالَ: إِنَّ الرَّابِطَةَ الصَّحِيحَةَ لِرَبْطِ بَنِي الإِنسَانِ فِي الحَيَاةِ هِيَ رَابِطَةُ العَقِيدَةِ العَقلِيَّةِ الَّتِي يَنبَثِقُ عَنْهَا نِظَامٌ. وَهَذِهِ هِيَ الرَّابِطَةُ المَبْدَئِيَّةُ. وَالمَبدَأُ عَقِيدَةٌ عَقلِيَّةٌ يَنبَثِقُ عَنهَا نِظَامٌ. أمَّا العَقِيدَةُ فَهِيَ فِكْرَةٌ كُلِّيَةٌ عَنِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَعَمَّا قَبلَ هَذِهِ الحَيَاةِ الدُّنيَا وَعَمَّا بَعدَهَا، وَعَنْ عَلاقَتِهَا بِمَا قَبلَهَا وَمَا بَعدَهَا. وَأمَّا النِّظَامُ المُنبَثِقُ عَنْ هَذِهِ العَقِيدَةِ فَهُوَ مُعَالَجَاتٌ لِمَشَاكِلِ الإِنسَانِ، وَبَيَانٌ لِكَيفِيَّةِ تَنْفِيذِ المُعَالَجَاتِ، وَالمُحَافَظَةِ عَلَى العَقِيدَةِ، وَحَمْلِ المَبدَأِ. فَكَانَ بَيَانُ الكَيفِيَّةِ لِلتَّنفِيذِ وَلِلمُحَافَظَةِ وَلِحَمْلِ الدَّعْوَةِ طَرِيقَةً، وَمَا عَدَا ذَلِكَ وَهُوَ العَقِيدَةُ وَالمُعَالَجَاتُ فِكْرَةً. وَمِنْ هُنَا كَانَ المَبدَأُ فِكْرةً وَطَرِيقَةً.

Boloogh08 08 2024 1

وَهُنَا لا بُدَّ لَنَا مِنْ وَقْفَةٍ نُؤَكِّدُ فِيهَا عَلَى وُجُوبِ أخْذِ العَقِيدَةِ مَعَ النِّظَامِ المُنبَثِقِ عَنهَا, فَلا يَجُوزُ أخْذُ العَقِيدَةِ مِنْ مَبدَأ الإسلامِ, وَأخْذُ النِّظَامِ مِنْ مَبدَأ آخَرَ غَيرِ الإِسلامِ, وَكَذَلِكَ الحَالُ مَعَ الفِكرَةِ وَالطَّرِيقَةِ, فَإِنَّنَا نُؤَكِّدُ عَلَى وُجُوبِ أخْذِ الفِكرَةِ مَعَ الطَّرِيقَةِ مِنَ المَبدَأ نَفسِهِ, فَلا يَجُوزُ أخْذُ الفِكرَةِ مِنْ مَبدَأ, وَالطَّرَيقَةِ مِنْ مَبدَأ آخَرَ, وَلا يَجُوزُ فِي تَطبِيقِ الفِكرَةِ الإِسلامِيَّةِ إِلا الطَّرِيقَةُ الإِسلامِيَّةُ, فَمثلاً لا يَجُوزُ العَمَلُ عَلَى الوُصُولِ إِلَى الحُكْمِ عَنْ طَرِيقِ الدِّيمُقرَاطِيَّةِ مِنْ أجْلِ تَطبِيقِ فِكْرَةِ الحُكْمِ بِمَا أنزَلَ اللهُ. 

Boloogh08 08 2024 2

يُحَدِّثُنَا الشَّيخُ - رَحِمَهُ اللهُ - عَنْ كَيفِيَّةِ نُشُوءِ المبدَأ فَيَقُولُ: وَالمَبدَأُ لا بُدَّ أنْ يَنشَأَ فِي ذِهْنِ الشَّخْصِ، إِمَّا بِوَحْيِ اللهِ لَهُ بِهِ وَأمْرِهِ بِتَبلِيغِهِ. وَإِمَّا بِعَبقَرِيَّةٍ تُشْرِقُ فِي ذَلِكَ الشَّخْصِ. أمَّا المَبدَأُ الَّذِي يَنشَأُ فِي ذِهْنِ الإِنسَانِ بِوَحْيِ اللهِ لَهُ بِهِ فَهُوَ المَبدَأُ الصَّحِيحُ، لأنَّهُ مِنْ خَالِقِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَهُوَ اللهُ. فَهُوَ مَبدَأٌ قَطعِيٌّ. وَكَأنِّي بِالشَّيخِ يَستَحضِرُ قَولَ اللهِ تَعَالَى: (أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِندِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا). (النساء 82) وَيَستَحضِرُ قَولَ اللهِ تَعَالَى: (وَإِنَّهُ لَكِتَابٌ عَزِيزٌ (٤١) لَّا يَأْتِيهِ الْبَاطِلُ مِن بَيْنِ يَدَيْهِ وَلَا مِنْ خَلْفِهِ تَنْزِيلٌ مِّنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ). (فصلت 42)

وَيُقَارِنُ الشَّيخُ بَينَ المَبدَأ الآتِي عَنْ طَرِيقِ الوَحْيِ وَالمَبدَأ الَّذِي يَنقَدِحُ فِي ذِهْنِ الشَّخْصِ فَيَقُولُ: أمَّا المَبدَأُ الَّذِي يَنشَأُ فِي ذِهْنِ شَخْصٍ بِعَبقَريِّةٍ تُشرِقُ فِيهِ فَهُوَ مَبدَأٌ بَاطِلٌ، لأنَّهُ نَاشِئٌ عَنْ عَقْلٍ مَحدُودٍ يَعْجِزُ عَنِ الإِحَاطَةِ بِالوُجُودِ، وَلأنَّ فَهْمَ الإِنسَانِ لِلتَّنظِيمِ عُرْضَةٌ لِلتَّفَاوُتِ وَالاختِلافِ وَالتَّنَاقُضِ وَالتَّأثُّرِ بِالبِيئَةِ الَّتِي يَعيشُ فيها ممَّا يُنْتِجُ النظامَ المتناقِضَ المؤدِّيَ إِلَى شَقَاءِ الإِنسَانِ. وَلِذَلِكَ كَانَ المَبدَأُ الَّذِي يَنْشَأُ في ذِهْنِ شَخْصٍ بَاطِلاً فِي عَقِيدَتِهِ وَفِي نِظَامِهِ الَّذِي يَنْبَثِقُ عَنْهَا.

Boloogh08 08 2024 3

يُحَدِّثُنَا الشَّيخُ عَنْ ضَرُورَةِ وُجُودِ العَقِيدَةِ وَالنِّظَامِ, وَالفِكرَةِ وَالطَّرِيقَةِ, حَتَّى يُوجَدَ المَبدَأُ في مُعتَرَكِ الحَيَاةِ فَيَقُولُ: وَعَلَى ذَلِكَ كَانَ الأَسَاسُ فِي المَبدَأِ هُوَ الفِكْرَةُ الكُلِّيَةُ عَنِ الكَونِ وَالإِنسَانِ وَالحَيَاةِ، وَكَانَتِ الطَّرِيقَةُ الَّتِي تَجعَلُ المَبدَأ مَوجُوداً مُنَفَّذاً في مُعْتَرَكِ الحَيَاةِ أمْراً لازِماً لِهَذِهِ الفِكْرَةِ حَتَّى يُوجَدَ المَبدَأُ. أمَّا كَونُ الفِكْرَةِ الكُلِّيَةِ أسَاساً فَإِنِّها هِيَ العَقِيدَةُ، وَهِيَ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ، وَهِيَ القِيَادَةُ الفِكْريَّةُ، وَعَلَى أسَاسِهَا يَتَعَيَّنُ اتِّجَاهُ الإِنسَانِ الفِكْرِيُّ وَوِجْهَةُ نَظَرِهِ فِي الحَيَاةِ، وَعَلَيْها تُبْنَى جَمِيعُ الأفكَارِ، وَعَنْها تَنبَثِقُ جَمِيعُ مُعَالَجَاتِ مَشَاكِلِ الْحَيَاةِ، وَأمَّا كَونُ الطَّرِيقَةِ أمْراً لازِماً، فَإِنَّ النِّظَامَ الَّذِي يَنبَثِقُ عَنِ العَقِيدَةِ إِذَا لَمْ يَتَضَمَّنْ بَيَانَ كَيفِيَّةِ التَّنفِيذِ لِلمُعَالَجَاتِ، وَبَيَانَ كَيفِيَّةِ المُحَافَظَةِ عَلَى العَقِيدَةِ، وَبَيَانَ كَيفِيَّةِ حَمْلِ الدَّعوَةِ لِلمَبدَأِ، كَانَتِ الفِكْرَةُ فَلْسَفَةً خَيَالِيَّةً فَرْضِيَّةً تَبْقَى فِي بُطُونِ الكُتُبِ مُسَجَّلَةً دُونَ أنْ يَكُونَ لَهَا أثَرٌ فِي الحَيَاةِ الدُّنيَا. وَلِذَلِكَ كَانَ لا بُدَّ مِنَ العَقِيدَةِ، وَلا بُدَّ مِنْ مُعَالَجَاتِ المَشَاكِلِ، وَلا بُدَّ مِنَ الطَّرِيقَةِ، حَتَّى يَكُونَ المَبدَأُ.

وَأخِيراً يُحَدثُنا الشَّيخُ عَنِ دَلائِلِ وَصِفَاتِ كُلٍّ مِنَ المبَدَأين الصَّحِيحِ وَالبَاطِلِ, فَيَقُولُ: عَلَى أنَّ مُجَرَّدَ وُجُودِ الفِكْرَةِ وَالطَّرِيقَةِ فِي العَقِيدَةِ الَّتِي يَنبَثِقُ عَنْهَا نِظَامٌ لا يَدُلُّ عَلَى أنَّ الْمَبدَأَ صَحِيحٌ، بَلْ يَدُلُّ فَقَطْ عَلَى أنَّ هَذَا يَكُونُ مَبدَأً، وَلا يَدُلُّ عَلَى غَيرِ ذَلِكَ. وَالَّذِي يَدُلُّ عَلَى صِحَّةِ الْمَبدَأِ أوْ بُطْلانِهِ هُوَ عَقِيدَةُ الْمَبدَأِ مِنْ حَيثُ كَونُهَا صَحِيحَةً أوْ بَاطِلَةً، لأنَّ هَذِهِ العَقِيدَةَ هِيَ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ الَّتِي يَنْبَنِي عَلَيْهَا كُلُّ فِكْرٍ، وَالَّتِي تُعَيِّنُ كُلَّ وُجْهَةِ نَظَرٍ، وَالَّتِي تَنبَثِقُ عَنهَا كُلُّ مُعَالَجَةٍ، وَكُلُّ طَرِيقَةٍ. فَإِذَا كَانَتْ هَذِهِ القَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ صَحِيحَةً كَانَ الْمَبدَأُ صَحِيحًا، وَإِذَا كَانَتْ بَاطِلَةً كَانَ الْمَبدَأُ بَاطِلاً مِنْ أسَاسِهِ. وَالقَاعِدَةُ الفِكْرِيَّةُ إِذَا اتَّفَقَتْ مَعَ فِطْرَةِ الإنسَانِ، وَكَانَتْ مَبْنِيَّةً عَلَى العَقْلِ، فَهِيَ قَاعِدَةٌ صَحِيحَةٌ، وَإِذَا خَالَفَتْ فِطْرَةَ الإِنسَانِ، أوْ لمْ تَكُنْ مَبنِيَّةً عَلَى العَقْلِ، فَهِيَ قَاعِدَةٌ بَاطِلَةٌ. وَمَعنَى اتِّفَاقِ القَاعِدَةِ الفِكْرِيَّةِ مَعَ فِطْرَةِ الإِنسَانِ كَونُهَا تُقَرِّرُ مَا فِي فِطْرَةِ الإِنسَانِ مِنْ عَجْزٍ وَاحتِيَاجٍ إِلَى الخَالِقِ الْمُدَبِّرِ، وَبِعِبَارَةٍ أُخرَى، تُوَافِقُ غَرِيزَةَ التَّدَيُّنِ. وَمَعنَى كَونِهَا مَبنيَّةً عَلَى العَقْلِ أنْ لا تَكُونَ مَبنيَّةً عَلَى المَادَّةِ، أوْ عَلَى الْحَلِّ الوَسَطِ".

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم, وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.