بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح3) معنى النهضة
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح3) معنى النهضة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا أحْكَامَهُ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
July 02, 2024

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح3) معنى النهضة

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

(ح3)

معنى النهضة

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا أحْكَامَهُ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ.  

Bologh03 04 2024 1

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا "بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام" وَمَعَ الحَلْقَةِ الثَّالِثَةِ, وَعُنوَانُهَا: "مَعْنَى النَّهْضَةِ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَةِ الرَّابِعَةِ مِنْ كِتَابِ "نظَامُ الإِسلامِ" لِلعَالِمِ وَالمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ.

يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ: "يَنهَضُ الإِنسَانُ بِمَا عِندَهُ مِنْ فِكرٍ عَنِ الحَيَاةِ وَالكَونِ وَالإِنسَانِ، وَعَن عَلاقَتِهَا جَمِيعِهَا بِمَا قَبْلَ الحَيَاةِ الدُّنيَا وَمَا بَعدَهَا. فَكَانَ لا بُدَّ مِنْ تَغيِيرِ فِكْرِ الإِنسَانِ الحَاضِرِ تَغْيِيراً أسَاسِياً شَامِلاً، وَإِيجَادِ فِكْرٍ آخَرَ لَهُ حَتَّى يَنهَضَ، لأَنَّ الفِكْرَ هُوَ الَّذِي يُوجِدُ المَفَاهِيمَ عَنِ الأشيَاءِ، وَيُرَكِّزُ هَذِهِ المَفَاهِيمَ. وَالإِنسَانُ يُكَيِّفُ سُلُوكَهُ ِفي الحَيَاةِ بِحَسَبِ مَفَاهِيمِهِ عَنْهَا، فَمَفَاهِيمُ الإِنسَانِ عَنْ شْخْصٍ يُحِبُّهُ تُكيِّفُ سُلُوكَهُ نَحْوَهُ، عَلَى النَّقِيضِ مِنْ سُلُوكِهِ مَعَ شَخْصٍ يُبغِضُهُ وَعِندَهُ مَفَاهِيمُ البُغْضِ عَنْهُ، وَعَلَى خِلافِ سُلُوكِهِ مَعَ شَخْصٍ لا يَعْرِفُهُ وَلا يُوجَدُ لَدَيْهِ أيُّ مَفهُومٍ عَنْهُ، فَالسُّلُوكُ الإِنسَانيُّ مَربُوطٌ بِمَفَاهِيمِ الإِنسَانِ، وَعِنْدَ إِرَادَتِنَا أَنْ نُغَيِّرَ سُلُوكَ الإِنسَانِ المُنخَفِضِ وَنَجْعَلَهُ سُلُوكاً رَاقِياً لا بُدَّ مِنْ أَنْ نُغَيِّرَ مَفهُومَهُ أَوَّلاً: (إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ)".

ونَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: المَعنَى اللُّغَوِيُّ لِكَلِمَةِ "نَهضَة" أنَّهَا اسمٌ, وَجَمْعُهُ: نَهَضَاتٌ (بِفَتْحِ الهَاءِ) وَنَهْضَاتٌ (بِتَسكِينِها). وَالنَّهْضَةُ اسْمُ مَرَّةٍ مِنَ الفِعْلِ "نَهَضَ". وَالنَّهْضَة: الطَّاقةُ والقُوَّةُ. وَالنَّهْضَةُ: الوَثْبةُ فِي سَبِيلِ التَّقَدُّمِ الاجتِمَاعِيِّ أَو غَيرِهِ. نَقُولُ: فُلانٌ كَثِيرُ النَهَضَاتِ: أي كَثِيرُ الحَرَكَةِ.

وَنَقُولُ: كَانَ مْنْ فُلانٍ نَهضَةٌ إِلَى الخَيرِ: أيْ حَرَكَةٌ وَهِمَّةٌ. وَبَاعِثُ النَّهْضَةِ: هُوَ أوَّلُ الدُّعَاةِ إِلَيهَا، وَعَصْرُ النَّهضَةِ: أي عَصْرُ التَّجدِيدِ. وَالنَّهْضَةُ: هِيَ الاِنْبِعَاثُ، وَالاِرْتِفَاعُ، وَالتَّجَدُّدُ، وَالتَّقَدُّمُ بَعْدَ التَّأَخُّرِ وَالاِنْحِطَاطِ. وَنَهَضَ فَلانٌ مِنْ نَومِهِ أو مِنْ فِرَاشِهِ: أيْ قَامَ.  

Bologh03 04 2024 2

أمَّا النَّهضَةُ اصطِلاحاً؛ فَهِيَ الارتِقاء الفِكْرِيَّ بِالسُّلُوكِ الإِنسَانِي, وَالارتِفَاعَ بِهِ عَنْ مُستَوَى الحَيوَانِ في غَرَائِزِهِ البَهِيمِيَّةِ, فَهَمُّ كُلِّ الحَيوَانَاتِ كَالكِلابِ وَالْحَمِيرِ أكْلَةٌ تَأكُلُهَا, وَشَرْبَةُ مَاءٍ تَشرَبُهَا, وَشَهْوَةٌ غَرَائِزِيَّةٌ تَشتَهِيهَا ثُمَّ تُشبِعُهَا, وَمَأوىً آمِنٌ تَأوِي إِلَيهِ, فَهِيَ تَأكُلُ وَتَشْرَبُ وَتَنَامُ وَتَتَكَاثَرُ, فَإِذَا تَحَقَّقَ لَهَا كُلُّ ذَلِكَ فَعَلَى الدُّنيَا العَفَاءُ!!

أمَّا الإِنسَانُ فَقَد شَرَّفَهُ اللهُ تَعَالَى, وَمَيَّزَهُ عَنْ سَائِرِ مَخلُوقَاتِهِ بِالعَقْلِ, وَالبَيَانِ, وَالعِلْمِ, وَالعِبَادَةِ: فَوَهَبَهُ عَقلاً مُفَكِّراً, قَالَ تَعَالَى: (أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُ‌وا فِي أَنفُسِهِم مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْ‌ضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى). (الروم 8) وَأعطَاهُ القُدرَةَ عَلَى بَيَانِ مَا يُفَكِّرُ بِهِ, قَالَ تَعَالَى: (الرَّ‌حْمَـٰنُ.عَلَّمَ الْقُرْ‌آنَ.خَلَقَ الْإِنسَانَ.عَلَّمَهُ الْبَيَانَ). (الرحمن 1-4) وَعَلَّمَهُ مَا لَمْ يَعْلَمُ, قَالَ تَعَالَى: (عَلَّمَ الْإِنسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ). (العلق 5) وَشَرَّفَهُ بِأنْ خَلَقَهُ لِعِبَادَتِهِ, قَالَ تَعَالَى: (وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ). (الذاريات 56) وَلَكِنَّ السُّؤَالَ الَّذِي يَحتَاجُ إِلَى بَيَانٍ هُوَ بِمَ يَنهَضُ الإِنسَانَ؟ لَقَد تَعَدَّدَتِ وَتَشعَّبَتِ الآرَاءُ فِي بَيَانِ طَرِيقِ النَّهضَةِ, فَذَكَرُوا أُمُوراً لَمْ يَصِلُوا فِيهَا إِلَى الطَّرِيقِ المُوصِلَةِ إِلَى النَّهضَةِ الحَقِيقِيَّةِ الصَّحِيحَةِ. فَمِنْ قَائِلٍ: يَنهَضُ الإِنسَانُ بِالأخْلاقِ, وَقَد ذَكَرَ ذَلِكَ بِشِعْرِهِ أمِيرُ الشُّعَرَاءِ أحْمَد شَوقِي حَيثُ قَالَ:

صَلاحُ أمْرِكَ  لِلأخْـلاقِ مَرجِعُهُ                 فَقَوِّمِ النَّفْسَ  بِالأخْـلاقِ تَستَقِمِ

وَالنَّفْسُ مِنْ خَيرِهَا فِي خَيرِ عَافِيَةٍ                 وَالنَّفْسُ مِنْ شَرِّهَا فِي مَرتَعٍ وَخِمِ

هَذَا مَا قَالَهُ شَوقِي عَلَى صَعِيدِ صَلاحِ الأفرَادِ, أمَّا عَلَى صَعِيدِ صَلاحِ الأُمَمِ فَقَالَ:

إنَّمَا الأُمَمُ الأخْـلاقُ مَا بَقِيَتْ                    فَإِنْ همُو ذَهَبَتْ أخْلاقُهُمْ ذَهَبُوا

وَإِذَا أُصِيبَ القَومُ فِي أخْلاقِهِمْ                     فَأقِـم عَلَيهِمْ مَأتَماً وَعَويِـلا

وَقَد أخَذَ بَعضُ قَادَةِ الحَرَكَاتِ الإِسلامِيَّةِ بِقَولِ أحْمَد شَوقِي هَذَا, فَأسَّسُوا جَمْعِيَّاتٍ خَيرِيَّةً مُهِمَّتُهَا النُّهُوضُ بِالأمَّةِ عَنْ طَرِيقِ الدَّعوَةُ إِلَى التَّمَسُّكِ بِالأخْلاقِ الفَاضِلَةِ, وَقَد أيَّدُوا مَا قَامُوا بِهِ بِبَعضِ نُصُوصِ القُرآنِ مِنْ مِثلِ قَولِهِ تَعَالَى: (وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ). (القمر 4) وَبِبَعضِ نُصُوصِ السُّنةِ النَّبوِيَّةِ مِنْ مِثلِ قَولِهِ r: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الأخْلاقِ». وَهُنَاكَ مِنْ قَادَةِ الحَرَكَاتِ مَنْ رَأى أنَّ النَّهضَةَ إِنَّمَا تَتِمُّ بِالرُّجُوعِ إِلَى الإِسلامِ, وَدِرَاسَةِ عِلْم الحَدِيثِ لِتَميِيزِ الصَّحِيحِ مِنَ الضَّعِيفِ, وَرَفَعُوا شِعَارَاتٍ عَامَّةٍ مُبهمَةٍ غَيرِ وَاضِحَةٍ, وَغَيرِ مُحَدَّدَةٍ مِنْ مِثْلِ: "الإِسلامُ هُوَ الحَلُّ" وَمِنهُمْ مَنْ دَعَا إِلَى حَمْلِ الدَّعوَةِ إِلَى الإِسلامِ بِشَكْلٍ مَفتُوحٍ يَقُولُونَ: "إِنَّ نَجَاحَنَا وَفَلاحَنَا بِاتِّبَاعِ أوَامِرِ اللهِ وَعَلَى طَرِيقِ رَسُولِ اللهِ, وَإِذَا سَألتَهُ عَنْ أوَامِرِ اللهِ فَإِنَّهُ يَنتَقِي مِنْهَا الأوَامِرَ المُتَعَلِّقَةَ بِالأحوَالِ الشَّخصِيَّةِ التي تَهُمُّ الفَردَ, وَإِذَا سَألتَهُ عَنْ طَرِيقِ رَسُولِ اللهِ أجَابَكَ بِكَلامٍ عَامٍّ غَيرِ مُحَدَّدٍ, يَقُولُ لَكَ: إِنَّنَا نَدعُوكَ لِسَمَاعِ كَلامِ الدِّينِ وَالإِيمَانِ. وَمِنْ قَائِلٍ: يَنهَضُ الإِنسَانَ بِسُلُوكِهِ سَبِيلَ الفُنُونِ, وَصَاحِبُ هَذَا الرَّأيِ هُوَ الشَّاعِرُ مَعرُوفٌ الرُّصَافِيُّ فَهُوَ يَقُولُ:

إِنْ رُمْتَ عَيشاً نَاعِماً وَرَقِيقَا                  فَاسلُكْ إِلَيهِ مِنَ الفُنُونِ طَريقَـا

وَاجْعَلْ حَيَاتَـكَ غَضَّةً بِالشَّعْرِ                  وَالتَّمثِيلِ وَالتَّصوِيـرِ  وَالمُوسِيقَا

تِلْكَ الفُنُونُ المُشتَهَـاةُ هِيَ الَّتِي                  غُصْنُ الحَيَاةِ بِهَا يَكُونُ وَرِيقَـا

وَهِيَ الَّتِي تَجلُو النُّفُوسَ فَتمتَلِي                  مِنهَا الوُجُوهُ تَلألُـؤاً وَبَرِيقَـا

وَمِنهُمْ مَنْ قَالَ: "إِنَّ الشُّعُوبَ لا تَرقَى إِلاَّ بِالرِّيَاضَةِ" وَصَاحِبُ هَذَا الرَّأيِ هُوَ الشَّاعِرُ عَلِي الجُندِيّ حَيثُ قَالَ مُتَحَدِّثاً عَنِ الرِّيَاضَةِ:

هَيهَاتَ أنْ تَرقَى  الشُّعُوبُ بِدُونِهَا               وَهِيَ السَّبِيـلُ  إِلَى  عُلُـوِّ الشَّانِ

فَحَيَاتُنَـا بَحْـرٌ خِضَـمٌّ زَاخِـرٌ               خَاضَ القَـوِيُّ  غِمَـارَهُ بِأمَـانِ

إِنْ صَحَّتِ الأجْسَامُ أطْلَعَتِ النُّهَى                ثَمَـرَ المَعَارِفِ  يَانعـاً لِلجَـانِي

مَا العَقلُ إِلاَّ فِي السَّلِيمِ فَمَنْ يَكُنْ                ذَا عِلَّـةٍ لَـم يَحْـظَ بِالعِرفَـانِ

وَمِنهُمْ مَنْ يَرَى أنَّ النُّهُوضَ يَتَحَقَّقُ بِالقُوَّةِ والثَّورَةِ المُسَلَّحَةِ, فَقَامُوا بِإنشَاءِ وَتَأسِيسِ المُنَظَّمَاتِ الفِدَائِيَّةِ وَالجَمَاعَاتِ المُسَلَّحَةِ وَصَاحِبُ هَذَا الرَّأيِ الشَّاعِرُ العِرَاقِي مُحَمَّد مَهدِي الجَوَاهِرِي الَّذِي قَالَ:    

بِالمَدفَـعِ استَشهِـدِي إِنْ كُنتِ نَاطِقَـةً     أو رُمْتِ أنْ تُسمِعِي مَنْ يَشتَكِي الصَّمَمَا

سَلِي الحَوَادِثَ وَالتَّارِيـخَ  هَـلْ عَرَفَـا     حَقـّاً وَرأيـاً بِغَـيرِ القُـوَّةِ احتُرِمَـا

لا تَطلُبِي مِـنْ يَـد الجَبَّـار مَرْحَمَـةً      ضَعِـي عَلَى هَامَـةٍ جَبَّـارَةٍ قَدَمَــا

وَمِنهُمْ مَنْ يَرَى أنَّ النُّهُوضَ يَتَحَقَّقُ بِإِقَامَةِ رَوَابِطَ تَربِطُ بَينَ الإِنسَانِ وَالإِنسَانِ, فَقَامُوا بِتَأسِيسِ الأحزَابِ الوَطَنِيَّةِ وَالقَومِيَّةِ. وَهَكَذَا تَعَدَّدَتْ وَتَشعَّبَتِ الآرَاءُ فِي بَيَانِ طَرِيقِ النَّهضَةِ, فَمِنْ قَائِلٍ: "يَنهَضُ الإِنسَانُ بِالأخْلاقِ", وَمِنْ قَائِلٍ: "يَنهَضُ الإِنسَانَ بِسُلُوكِهِ سَبِيلَ الفُنُونِ", وَمِنهُمْ مَنْ قَالَ: "إِنَّ الشُّعُوبَ لا تَرقَى إِلّا بِالرِّيَاضَةِ", وَلَكِنَّهُمْ جَمِيعاً ذَكَرُوا أمُوراً فَرعِيَّةً لا عَلاقَةَ لَهَا بِالنَّهضَةِ, ولَمْ يُرْجِعُوا المَسألَةَ إِلَى أصلِهَا أو أسَاسِهَا لِيَصِلُوا إِلَى الطَّرِيقِ المُوصِلَةِ إِلَى النَّهضَةِ الحَقِيقِيَّةِ الصَّحِيحَةِ, الَّتِي تَوَصَّلَ إِلَيهَا الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ مِنْ خِلالِ العُلُومِ الشَّرعِيَّةِ الَّتِي تَلَقَّاهَا فِي الأزْهَرِ الشَّرِيفِ, وَمِنْ خِلالِ دِرَاسَاتِهِ العَمِيقَةِ المُستَفِيضَةِ وَالمُستَنِيرَةِ, ألا وَهِيَ الفِكْرُ الأسَاسِيُّ الشَّامِلُ الَّذِي يُبنَى عَلَيهِ كُلُّ فِكْرٍ, وَيَنبَثِقُ عَنهُ نِظَامٌ يُعَالِجُ جَمِيعَ مَشَاكِلِ الإِنسَانِ, أيِ الفِكْرُ المَبدَئِيُّ المُستَنِدُ إِلَى عَقِيدَةٍ. حَيثُ قَالَ فِي مُستَهَلِّ كِتَابِهِ: "نِظَامُ الإِسلامِ":"يَنهَضُ الإِنسَانُ بِمَا عِندَهُ مِنْ فِكرٍ عَنِ الحَيَاةِ وَالكَونِ وَالإِنسَانِ، وَعَن عَلاقَتِهَا جَمِيعِهَا بِمَا قَبْلَ الحَيَاةِ الدُّنيَا وَمَا بَعدَهَا".

حَقًّا إِنَّ هَذِهِ هِيَ النَّهضَةُ الحَقِيقِيَّةُ الصَّحِيحَةُ بِمَا عِندَ الإِنسَانِ مِنْ فِكْرٍ عَنْ الكَونُ وَالإِنسَانُ وَالحَيَاةُ. هَذِهِ الثَّلاثَةُ الأسَاسِيَّةُ تَندَرِجُ تَحْتَهَا كُلُّ الأشيَاءِ الفَرعِيَّةِ المُدرَكَةِ المَحْسُوسَةِ الَّتِي يَنطَلِقُ مِنهَا مَنْ يُفَكِّرُ بِالنُّهُوضِ؛ كَي يَصِلَ فِي النِّهَايَةِ إِلَى القَاعِدَةِ الفِكرِيَّةِ الَّتِي يُبنَى عَلَيهَا كُلُّ فَكْرٍ, أي إِلَى المَبدَأ الَّذِي هُوَ العَقِيدَةُ العَقلِيَّةُ الَّتِي يَنبَثِقُ عَنهَا نِظَامٌ يُعَالِجُ جَمِيعَ مَشَاكِلِ الإِنسَانِ حِينَ يَسِيرُ فِي طَرِيقِ النُّهُوضِ.

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم , وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.