بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح191) مجلس الأمة (الشورى والمحاسبة)
بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح191) مجلس الأمة (الشورى والمحاسبة)

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. ...

0:00 0:00
Speed:
January 06, 2025

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام (ح191) مجلس الأمة (الشورى والمحاسبة)

بلوغ المرام من كتاب نظام الإسلام

 (ح 191)  مجلس الأمة (الشورى والمحاسبة) 

الحَمْدُ للهِ ذِي الطَّولِ وَالإِنْعَامْ, وَالفَضْلِ وَالإِكرَامْ, وَالرُّكْنِ الَّذِي لا يُضَامْ, وَالعِزَّةِ الَّتِي لا تُرَامْ, والصَّلاةُ وَالسَّلامُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ خَيرِ الأنَامِ, خَاتَمِ الرُّسُلِ العِظَامْ, وَآلِهِ وَصَحْبِهِ وَأتبَاعِهِ الكِرَامْ, الَّذِينَ طَبَّقُوا نِظَامَ الإِسلامْ, وَالتَزَمُوا بِأحْكَامِهِ أيَّمَا التِزَامْ, فَاجْعَلْنَا اللَّهُمَّ مَعَهُمْ, وَاحشُرْنا فِي زُمرَتِهِمْ, وثَبِّتنَا إِلَى أنْ نَلقَاكَ يَومَ تَزِلُّ الأقدَامُ يَومَ الزِّحَامْ. 

أيها المؤمنون:

السَّلامُ عَلَيكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ وَبَعدُ: نُتَابِعُ مَعَكُمْ سِلْسِلَةَ حَلْقَاتِ كِتَابِنا: "بُلُوغُ المَرَامِ مِنْ كِتَابِ نِظَامِ الِإسْلَامِ"وَمَعَ الحَلْقَةِ الوَاحِدَةِ وَالتِّسْعِينَ بَعدَ المِائَةِ, وَعُنوَانُهَا:"مَجلِسُ الأُمَّةِ- الشُّورَى وَالمُحَاسَبَةُ". نَتَأمَّلُ فِيهَا مَا جَاءَ فِي الصَّفحَتَينِ: السَّابِعَةَ عَشْرَةَ, وَالثَّامِنَةَ عَشْرَةَ بَعْدَ المِائَةِ مِنْ كِتَابِ "نظامُ الإسلام" لِلعَالِمِ والمُفَكِّرِ السِّيَاسِيِّ الشَّيخِ تَقِيِّ الدِّينِ النَّبهَانِيِّ. يَقُولُ رَحِمَهُ اللهُ:

المادة 108: الشُّورَى وَالمَشُورَةُ هِيَ أَخْذُ الرَّأْيِ مُطْلَقاً، وَهِيَ غَيرُ مُلْزِمَةٍ فِي التَّشْرِيعِ، وَالتَّعْرِيفِ، وَالأُمُورِ الفِكْرِيَّةِ كَكَشْفِ الحَقَائِقِ، وَفِي الأُمُورِ الفَنِّيَّةِ وَالعِلْمِيَّةِ، وَتَكُونُ مُلْزِمَةً عِندَ استِشَارَةِ الخَلِيفَةِ فِي كُلِّ مَا هُوَ مِنَ الأُمُورِ العَمَلِيَّةِ، وَالأَعْمَالِ الَّتِي لَا تَحْتَاجُ إِلَى بَحْثِ وَإِنْعَامِ نَظَرٍ.

المادة 109:الشُّورَى حَقٌّ لِلْمُسْلِمِينَ فَحَسْبُ. وَلَا حَقَّ لِغَيرِ المُسْلِمِينَ فِي الشُّورَى، وَأَمَّا إِبْدَاءُ الرَّأْيِ فَإِنَّهُ يَجُوزُ لِجَمِيعِ أَفْرَادِ الرَّعِيَّةِ مُسْلِمِينَ وَغَيرِ مُسْلِمِينَ.

المادة 110: المَسَائِلُ الَّتِي تَكُونُ فِيهَا الشُّورَى مُلْزِمَةً عِندَ استِشَارَةِ الخَلِيفَةِ يُؤْخَذُ فِيهَا بِرَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ بِغَضِّ النَّظَرِ عَنْ كَونِهِ صَوَاباً أَوْ خَطَأً. أَمَّا مَا عَدَاهَا مِمَّا يَدْخُلُ تَحْتَ الشُّورَى غَيرِ المُلْزِمَةِ فَيُتَحَرَّى فِيهَا عَنِ الصَّوَابِ بِغَضِّ النَّظَرِ عَنِ الأَكْثَرِيَّةِ أَوِ الأَقَلِّيَّةِ.

وَنَقُولُ رَاجِينَ مِنَ اللهِ عَفْوَهُ وَمَغْفِرَتَهُ وَرِضْوَانَهُ وَجَنَّتَهُ: يَا أُمَّةَ الإِيمَانْ, يَا أُمَّةَ القُرآنْ, يَا أُمَّةَ الإِسلَامْ, يَا أُمَّةَ التَّوحِيدْ, يَا مَنْ آمَنتُمْ بِاللهِ رَبّاً, وَبِمُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم نَبِيّاً وَرَسُولاً, وَبِالقُرآنِ الكَرِيمِ مِنهَاجاً وَدُستُوراً, وَبِالإسلَامِ عَقِيدَةً وَنِظَاماً لِلْحَياَة,ِ أَيُّهَا المُسلِمُون فِي كُلِّ مَكَانْ, فَوقَ كُلِّ أَرضٍ, وَتَحتَ كُلِّ سَمَاءْ, يَا خَيرَ أُمَّةٍ أُخرِجَتْ لِلنَّاسِ, أَيُّهَا المُؤمِنُونَ الغَيُورُونَ عَلَى دِينِكُمْ وَأُمَّتِكُمْ. أعَدَّ الشَّيخُ تَقِيُّ الدِّينِ النَّبهَانِيُّ هُوَ وَإِخوَانُهُ العُلَمَاءُ فِي حِزْبِ التَّحرِيرِ دُستُورَ الدَوْلَةِ الإِسْلامِيَّةِ, وَهَا هُوَ يُوَاصِلُ عَرْضَهُ عَلَيكُمْ حَتَّى تدرُسُوهُ وَأنتمْ تَعْمَلُونَ مَعَنَا لإِقَامَتِهَا, وَهَذِهِ هِيَ المَوادُّ: الثَّامِنَةُ وَالتَّاسِعَةُ وَالعَاشِرَةُ بَعْدَ المِائَةِ. وَإِلَيكُمْ بَيَانَ أَدِلَّةِ هَذِهِ المَوَادِّ مِنْ كِتَابِ مَقَدِّمَةِ الدُّستُورِ:

أولا: المادة 108: الشُّورَى مَصْدَرُ شَاوَرَ. وَهِيَ طَلَبُ الرَّأْيِ مِنَ المُسْتَشَارِ، وَيُقَالُ: اسْتَشَارَهُ طَلَبَ مِنهُ المَشُورَةَ. وَالشُّورَى وَالمَشُورَةُ بِضَمِّ الشِّينِ بِمَعْنىً وَاحِدٍ، وَكَذَلِكَ المَشْـوَرَةُ بِتَسْكِينِ الشِّينِ. جَاءَ فِي لِسَانِ العَرَبِ: يُقَالُ فُلَانٌ جَيِّدُ المَشُورَةِ، والمَشْـوَرَةِ لُغَتَانِ. قَالَ الفَرَّاءُ: المشُورَةُ أَصْلُهَا مَشْورَةٌ، ثُمَّ نُقِلَتْ إِلَى مَشُورَةٌ لِخِفَّتِهَا. وَقَالَ اللَّيثُ: المَشْورَةُ مَفْعَلَةٌ اشْتُقَّ مِنَ الإِشَارَةِ، وَيُقَالُ: مَشُورَةٌ وَهِيَ الشُّورَى والمَشُورَةُ بِضَمِّ الشِّينِ وَكَذَلِكَ المَشْـورَة، وَتَقُولُ: مِنهُ شَاوَرْتُهُ فِي الأَمْرِ واستَشَرتُهُ بمعنى وَاحِدٍ، وَجَاءَ فِي مُخْتَارِ الصِّحَاحِ: المَـشْورَةُ: الشُّورَى، وَكَذَا المَشُورَة بِضَمِّ الشِّينِ، نَقُولُ مِنهُ شَاوَرَهُ فِي الأَمْرِ وَاستَشَارَهُ بِمَعْنَى وَاحِدٍ. وَالأَصْلُ فِي مَشرُوعِيَّةِ الشُّورَى هُوَ أَمْرُ اللهِ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى نَبِيَّهُ الكَرِيمَ r أَنْ يَسْتَشِيرَ المُؤْمِنِينَ حَيثُ قَالَ لَهُ: (وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ). (آل عمران 159)، وَهَذَا أَمْرٌ يُفِيدُ الطَّلَبَ، وَالقَرَائِنُ المُصَاحِبَةُ لِهَذَا الأَمْرِ الَّتِي وَرَدَتْ فِي النُّصُوصِ تُفِيدُ أَنَّ هَذَا الطَّلَبَ هُوَ لِلنَّدْبِ. وَهَذِهِ النُّصُوصُ هِيَ:

1- مَدْحُ اللهِ سُبْحَانَهُ لِلشُورَى بِمَدْحِهِ لِلمُؤْمِنِينَ بِأَنَّ أَمْرَهُمْ شُورَى بَينَهُمْ بِقَولِهِ سُبْحَانَهُ: (وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ). (الشورى 38).

2- كَثْرَةُ استِشَارَةِ رَسُولِ اللهِ r لِصَحَابَتِهِ فِي الأُمُورِ كَثْرَةً تَدُلُّ عَلَى مَدَى حِرْصِهِ عَلَيهَا وَالاهتِمَامِ بِهَا وَبِفَضْلِهَا وَليُعَلِّمَ المُسْلِمِينَ مِنْ بَعْدِهِ الحِرْصَ عَلَى القِيَامِ بِهَا، فَقَدْ رَوَى التِّرمِذِيُّ عَنِ أَبِي هُرَيرَةَ قَولَهُ: «مَا رَأَيْتُ أَحَداً أَكْثَرَ مَشُورَةً لأَصْحَابِهِ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ r».

3- مَجِيءُ أَمْرِ اللهِ سُبْحَانَهُ لِرَسُولِهِ r بِمُشَاوَرَةِ المُؤْمِنِينَ فِي مَعْرِضِ أَمْرِهِ إِيَّاهُ بِاللِّينِ لَهُمْ وَالعَفْوِ عَنْهُمْ وَالاستِغْفَارِ لَهُمْ بِقَولِهِ تَعَالَى: (فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ). (آل عمران 159).

وَهَكَذَا فَإِنَّ الأَصْلَ فِي حُكْمِ الشُّورَى هُوَ النَّدْبُ. وَلَكِنْ عِندَ قِيَامِ الخَلِيفَةِ بِاستِشَارَةِ مَجْلِسِ الأُمَّةِ فَإِنَّ عَلَيهِ أَنْ يَلْتَزِمَ بِرَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ فِي الأُمُورِ العَمَلِيَّةِ, وَفِي الأَعْمَالِ مِمَّا لَا يَحْتَاجُ إِلَى بَحْثٍ وَإِنْعَامِ نَظَرٍ، وَذَلِكَ كَالأُمُورِ الدَّاخِلِيَّةِ فِي الدَّولَةِ، كَالحُكْمِ وَالتَّعْلِيمِ وَالصِّحَّةِ وَالتِّجَارَةِ وَالصِّنَاعَةِ وَالزِّرَاعَةِ وَنَحْوِهَا، وَكَذَلِكَ الحَالُ عِندَ مُحَاسَبَتِهِ عَلَى أَعْمَالٍ قَامَ بِهَا بِالفِعْلِ مِنْ هَذِهِ الأُمُورِ وَالأَعْمَالِ، وَذَلِكَ أَخْذاً مِنْ نُزُولِ رَسُولِ اللهِ r عَلَى رَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ فِي الخُرُوجِ مِنَ المَدِينَةِ لِمُلَاقَاةِ جَيشِ المُشْرِكِينَ فِي مَعْرَكَةِ أُحُدٍ، مَعَ أَنَّ رَأْيَهُ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ وَرَأْيُ كِبَارِ الصَّحَابَةِ البَقَاءُ فِي المَدِينَةِ وَعَدَمُ الخُرُوجِ مِنهَا، وَأَخْذاً مِنْ قَولِهِ عَلَيهِ الصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُمَا: «لَوِ اجْتَمَعْتُمَا فِي مَشُورَةٍ مَا خَالَفْتُكُمَا». (رِوِاهُ أَحْمَدُ مِنْ طَرِيقِ عَبدِ الرَّحْمَنِ بْنِ غُنْمٍ الأَشْعَرِيِّ بِإِسْنَادٍ حَسَنٍ).

أَمَّا إِنْ قَامَ الخَلِيفَةُ بِاستِشَارَةِ المَجْلِسِ فِيمَا عَدَا هَذَا كَأَنِ استَشَارَهُ فِي الأُمُورِ الفَنِّيَّةِ وَالأُمُورِ الفِكْرِيَّةِ الَّتِي تَحْتَاجُ إِلَى بَحْثٍ وَإِنْعَامِ نَظَرٍ، أَوْ فِي أُمُورِ الحَرْبِ وَالرَّأْيِ وَالمَكِيدَةِ، فَإِنَّ رَأْيَ الأَكْثَرِيَّةِ فِيهِ غَيرُ مُلْزِمٍ لَهُ، وَيَبْقَى هُوَ صَاحِبُ القَرَارِ فِيهِ، وَذَلِكَ أَخْذاً مِنْ قَبُولِ الرَّسُولِ r لِرَأْيِ الحُبَابِ بْنِ المُنْذِرِ فِي تَحْدِيدِ مَوقِعِ مَعْرَكَةِ بَدْرٍ, وَعَدَمِ الالتِفَاتِ إِلَى آرَاءِ الصَّحَابَةِ، بَلْ عَدَمِ استِشَارَتِهِمْ فِي ذَلِكَ، وَأَخْذاً مِنْ رَفْضِ أَبِي بَكْرٍ t لِرَأْيِ جَمْهَرَةِ الصَّحَابَةِ بِعَدَمِ مُحَارَبَةِ المُرْتَدِّينَ وَمَانِعِي الزَّكَاةِ فِي بِدَايَةِ تَسَلُّمِهِ الخِلَافَةَ، وَكَذَلِكَ الحَالُ فِي قِيَامِ المَجْلِسِ بِمُحَاسَبَةِ الخَلِيفَةِ عَلَى مَا تَمَّ إِنْجَازُهُ بِالفِعْلِ مِنْ هَذِهِ الأُمُورِ، فَإِنَّ رَأْيَ الأَكْثَرِيَّةِ فِيهِ غَيرُ مُلْزِمٍ. وَكَذَلِكَ فَإِنَّ التَّشْرِيعَ لَا يُؤْخَذُ رَأْيُ النَّاسِ فِيهِ، لِأَنَّ الشَّرْعَ مِنَ اللهِ وَلَيسَ مِـنَ النَّاسِ، وَالشُّورَى فِيمَا شَرَعَهُ اللهُ لَا تَكُونُ إِلَّا فِي المُبَاحِ، لِأَنَّ غَيرَ المُبَاحِ لَا اختِيَارَ فِيهِ، بَلْ مُلْزَمٌ بِالأَخْذِ بِهِ كَمَا وَرَدَ: مِنْ وَاجِبٍ، أَوْ مَندُوبٍ، أَوْ مَكُرُوهٍ، أَوْ حَرَامٍ. فَالأَعْمَالُ الَّتِي تَحْصُلُ فِيهَا الشُّورَى لَا تَكُونُ إِلَّا فِي الأَعْمَالِ المُبَاحَةِ.

Boloogh 07 01 2025

ثانيا: المادة 109: إِنَّ كَونَ الشُّورَى حَقّاً لِلمُسلِمِينَ دَلِيلُهَا الآيَتَانِ: (وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ). (آل عمران 159)، (وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ). (الشورى 38). بِالنِّسبَةِ لِلمُسلِمِينَ. وَقَولُهُ تَعَالَى: (فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ). (النحل 43) بِالنِّسْـبَةِ لِغَيرِ المُسلِمِينَ. فَاللهُ تَعَالَى أَمَرَ بِسُؤَالِ أَهْـلِ الكِتَابِ عَمَّا لَا نَعْلَمُ، وَهُوَ دَلِيلٌ عَلَى جَوَازِ أَنْ يُؤْخَذَ رَأْيُهُمْ، وَإِذَا جَازَ أَخْذُ رَأْيِهِمْ جَازَ أَنْ يَكُونُوا أَعْضَاءَ فِي مَجْلِسِ الشُّورَى.

ثالثا: المادة 110: وَدَلِيلُهَا فِعْلُ الرَّسُولِ r فَإِنَّ الرَّسُولَ r فِي مَعْرَكَةِ أُحُدٍ نَزَلَ عِندَ رَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ، وَفِي مَعْرَكَةِ بَدْرٍ نَزَلَ عِندَ رَأْيِ الحُبَابِ بْنِ الـمُنْذِرِ، وَتَرَكَ مَا كَانَ قَدْ رَآهُ, وَلَمْ يَرْجِعْ لِيَأُخُذَ رَأْيَ الأَكْثَرِيَّةِ، وَفِي غَزْوَةِ الحُدَيبِيَةِ تَمَسَّكَ بِرَأْيِهِ وَحْدَهُ مُنْفَرِداً، وَضَرَبَ بِرَأْيِ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ عَرْضَ الحَائِطِ، بَلْ ضَرَبَ بِرَأْيِ جَمِيعِ المُسلِمِينَ، وَأَلْزَمَهُمْ جَبْراً النُّزُولَ عِنْدَ رَأْيِهِ رَغْمَ سَخَطِهِمْ. فَهَذِهِ الأَعْمَالُ الثَّلَاثَةُ إِذَا قُرِنَتْ بِقَولِهِ r لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ: «لَوِ اجْتَمَعْتُمَا فِي مَشُورَةٍ مَا خَالَفْتُكُمَا» رَوَاهُ أَحْمَدُ، وَبِقَولِهِ تَعَالَى: (وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ). (آل عمران 159)، (وَأَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَيْنَهُمْ). (الشورى 38)، فَإِنَّهَا تُفَسِّرُ مَعْنَى الآيَتَينِ وَالحَدِيثِ، وَتُبَيِّنُ أَيَّ الأَعْمَالِ الَّتِي إِذَا استَشَارَ الخَلِيفَةُ فِيهَا يَكُونُ مُلْزَمًا بِنَتِيجَةِ الاستِشَارَةِ أَيْ بِرَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ، وَأَيَّ الأَعْمَالِ الَّتِي إِذَا استَشَارَ الخَلِيفَةُ فِيهَا لَا يَكُونُ مُلْزَماً بِرَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ، فَمَا كَانَ مِنْ مِثْلِ حَادِثِ الحُدَيْبِيَةِ، وَهُوَ أَنَّ الحُكْمَ الشَّرعِيَّ ظَاهِرٌ فِيهِ، وَأَنَّ مِنْ صَلَاحِيَّةِ الخَلِيفَةِ أَنْ يَفْعَلَهُ، فَإِنَّ الشُّورَى فِيهِ غَيرُ مُلْزِمَةٍ. وَمَا كَانَ مِنْ مِثْلِ حَادِثِ بَدْرٍ مِمَّا يَحْتَاجُ فِيهِ الأَمْرُ إِلَى إِعْمَالِ نَظَرٍ وَفْكْرٍ، أَوْ كَانَ لِإِعْطَاءِ رَأْيٍ فِي أَمْرٍ فَنِّيٍّ، فَإِنَّهُ يُتَحَرَّى فِيهِ الصَّوَابُ، بِغَضِّ النَّظَرِ عَنْ كَونِهِ رَأْيَ الأَكْثَرِيَّةِ أَوْ رَأْيَ وَاحِدٍ. وَمَا كَانَ مِنْ مِثْلِ حَادِثِ أُحُدَ، وَهُوَ الرَّأْيُ فِي الأَعْمَالِ، فَإِنَّهُ يُؤْخَذُ فِيهِ بِرَأْيِ الأَكْثَرِيَّةِ، وَهُوَ الَّذِي يَدْخُلُ تَحْتَ قَولِهِ r لِأَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ: «لَوِ اجْتَمَعْتُمَا فِي مَشُورَةٍ مَا خَالَفْتُكُمَا». (رَوَاهُ أَحْمَدُ).

أيها المؤمنون:

نَكتَفي بِهذا القَدْرِ في هَذِه الحَلْقة, وَلِلحَدِيثِ بَقِيَّةٌ, مَوعِدُنَا مَعَكُمْ في الحَلْقةِ القادِمَةِ إنْ شَاءَ اللهُ تَعَالَى, فَإِلَى ذَلِكَ الحِينِ وَإِلَى أَنْ نَلْقَاكُمْ وَدَائِماً, نَترُكُكُم في عنايةِ اللهِ وحفظِهِ وأمنِهِ, سَائِلِينَ الْمَولَى تَبَارَكَ وَتَعَالَى أَن يُعزَّنا بِالإسلام, وَأنْ يُعزَّ الإسلام بِنَا, وَأن يُكرِمَنا بِنَصرِه, وَأن يُقِرَّ أعيُننَا بِقيَامِ دَولَةِ الخِلافَةِ الرَّاشِدَةِ الثَّانِيَةِ عَلَىْ مِنْهَاْجِ النُّبُوَّةِ في القَريبِ العَاجِلِ, وَأَن يَجعَلَنا مِن جُنُودِهَا وَشُهُودِهَا وَشُهَدَائِها, إنهُ وَليُّ ذلكَ وَالقَادِرُ عَلَيهِ. نَشكُرُكُم, وَالسَّلامُ عَليكُم وَرَحمَةُ اللهِ وَبَركَاتُه.

More from null

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" - پنځلسمه برخه

د کتاب په اړه غورونه: "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه"

د استاد محمد احمد النادي لخوا چمتو شوی

پنځلسمه برخه

الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على إمام المتقين، وسيد المرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، سيدنا محمد وعلى آله وصحبه أجمعين، او موږ له دوی سره شامل کړه، او زموږ په ډله کې مو راټول کړه ستا په رحمت ای تر ټولو رحم کوونکیه.

ګرانو اورېدونکو، د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

السلام علیکم ورحمة الله وبركاته، له دې وروسته: په دې برخه کې موږ د "د اسلامي نفسیاتو له عناصرو څخه" کتاب په اړه خپلو غورونو ته دوام ورکوو. او د اسلامي شخصیت د جوړولو لپاره، د اسلامي ذهنیت او اسلامي نفسیاتو ته په پام سره، وایو او له الله څخه توفیق غواړو:

ای مسلمانانو:

په تېره برخه کې مو وویل: د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي، لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي، او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او په دې برخه کې اضافه کوو او وایو: د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي، د ابوهریره د حدیث له مخې چې بخاري په الادب المفرد کې راوړی، او ابویعلی په خپل مسند کې، او نسایي په الکنی کې، او ابن عبدالبر په التمهید کې، او عراقي وویل: سند یې ښه دی، او ابن حجر په تلخیص الحبیر کې وویل: سند یې حسن دی، ویې ویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "ډالۍ ورکړئ ترڅو مینه وکړئ".

د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي د عایشې د حدیث له مخې چې په بخاري کې راغلی، هغې وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ډالۍ منله او په بدل کې یې انعام ورکاوه".

او د ابن عمر حدیث چې احمد، ابوداود او نسایي روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په الله قسم درکړي، نو هغه ته پناه ورکړئ، او څوک چې له تاسو څخه د الله په خاطر څه وغواړي، نو هغه ته ورکړئ، او چا چې له تاسو څخه پناه وغوښته، نو هغه ته پناه ورکړئ، او چا چې تاسو ته احسان وکړ، نو هغه ته بدله ورکړئ، او که تاسو ونه مومئ، نو د هغه لپاره دعا وکړئ ترڅو پوه شئ چې تاسو هغه ته بدله ورکړې ده".

او دا د وروڼو ترمنځ دی، او د حاکمانو ته د رعیت د ډالیو سره هیڅ تړاو نلري، دا رشوت په څیر حرام دي، او د انعام ورکولو څخه دا دی چې ووایی: جزاک الله خیرا.

ترمذي د اسامه بن زید رضي الله عنهما څخه روایت کړی او ویلي یې دي چې حسن صحیح دی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو نیک کار وکړ او هغه چا ته یې وویل چې هغه یې کړی دی: "جزاک الله خیرا" نو په ثناء کې یې ښه وکړ". او ثناء شکر دی، یعنې انعام ورکول، په ځانګړې توګه د هغه چا لخوا چې بل څه نه لري، لکه څنګه چې ابن حبان په خپل صحیح کې د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی، هغه وویل: ما د نبی صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "چا چې یو نیک کار وکړ او د ثناء پرته یې بل څه ونه موندل، نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په باطل سره ځان ښکلی کړ نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او ترمذي په حسن سند سره د جابر بن عبدالله څخه روایت کړی چې هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "چا چې یو څه ورکړل او هغه یې وموندل نو هغه دې بدله ورکړي، او که یې ونه موندل نو هغه دې ثناء ووايي، نو چا چې ثناء وویل نو هغه شکر ادا کړ، او چا چې پټ کړ نو هغه یې کفر وکړ، او چا چې په هغه څه سره ځان ښکلی کړ چې نه وي ورکړل شوی نو هغه د دروغو جامې اغوستونکی دی". او د ورکړې کفر یعنې پټول او پټول دي.

او په صحیح سند سره ابوداود او نسایي د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: "مهاجرینو وویل ای د خدای رسوله، انصار ټوله جزا واخیستله، موږ داسې خلک ندي لیدلي چې په ډیرو کې د دوی په څیر ښه مصرف کونکي وي، او نه هم په لږ کې د دوی په څیر ښه مرسته کونکي وي، او دوی زموږ لپاره بار کم کړ، هغه وویل: ایا تاسو په دې سره د دوی ثناء نه کوئ او د دوی لپاره دعا نه کوئ؟ دوی وویل: هو، هغه وویل: نو دا په دې سره برابر دی".

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې په لږ څه باندې هم د ډیرو په څیر شکر ادا کړي، او د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي، لکه څنګه چې عبدالله بن احمد په زوائد کې په حسن سند سره د نعمان بن بشیر څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې په لږ څه باندې شکر ادا نکړي نو په ډیرو باندې به هم شکر ادا نکړي، او څوک چې د خلکو څخه شکر ادا نکړي نو د خدای څخه به هم شکر ادا نکړي، او د خدای د نعمت په اړه خبرې کول شکر دی، او د هغه پرېښودل کفر دی، او جماعت رحمت دی، او تفرقه عذاب دی".

او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي، لکه څنګه چې بخاري د ابوموسی څخه روایت کړی، هغه وویل: "رسول الله صلی الله علیه وسلم ناست و چې یو سړی راغی او سوال یې وکړ، یا یې د یوې اړتیا غوښتنه وکړه، هغه زموږ په لور مخ کړ او ویې ویل شفاعت وکړئ ترڅو تاسو ته اجر ورکړل شي او الله دې د خپل نبی په ژبه هغه څه فیصله کړي چې وغواړي".

او لکه څنګه چې مسلم د ابن عمر څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت کړی، هغه وویل: "څوک چې د خپل مسلمان ورور لپاره د یو واکمن سره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره وسیله وي، هغه ته به د قیامت په ورځ د پل صراط په تېرېدو کې مرسته وشي، په هغه ورځ چې پښې ښویږي".

د مسلمان لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، لکه څنګه چې ترمذي روایت کړی او ویلي یې دي چې دا حدیث حسن دی د ابوالدرداء څخه د نبی صلی الله علیه وسلم څخه روایت دی، هغه وویل: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه دفاع وکړي، الله به د قیامت په ورځ د هغه له مخ څخه اور لرې کړي". او د ابوالدرداء دا حدیث احمد روایت کړی او ویلي یې دي چې سند یې حسن دی، او همداسې هیثمي هم ویلي دي.

او هغه څه چې اسحاق بن راهویه د اسماء بنت یزید څخه روایت کړي، هغې وویل: ما د رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه واورېدل چې هغه فرمایي: "څوک چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي، نو دا د الله په غاړه ده چې هغه د اور څخه ازاد کړي".

او القضاعي په مسند الشهاب کې د انس څخه روایت کړی، هغه وویل: رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "څوک چې د خپل ورور سره په غیاب کې مرسته وکړي، الله به ورسره په دنیا او اخرت کې مرسته وکړي". او القضاعي دا حدیث د عمران بن حصین څخه هم په دې زیاتوالي سره روایت کړی دی: "او هغه د مرستې کولو توان لري". او لکه څنګه چې ابوداود او بخاري په الادب المفرد کې روایت کړی، او الزین عراقي وویل: سند یې حسن دی د ابوهریره څخه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: "مؤمن د مؤمن هنداره ده، او مؤمن د مؤمن ورور دی، له هر ځای څخه چې ورسره مخامخ شي، هغه د هغه له ضایع کېدو څخه ساتي او له شا څخه یې ساتنه کوي".

ای مسلمانانو:

تاسو په دې برخه کې او په تېره برخه کې د نبوي احادیثو له لارې پوه شوئ چې د هغه چا لپاره سنت دي چې د الله په خاطر له یوه ورور سره مینه لري، هغه ته خبر ورکړي او هغه ته د خپلې مینې په اړه ووایي. او د مسلمان لپاره دا هم سنت دي چې د خپل ورور لپاره په غیاب کې دعا وکړي. لکه څنګه چې د هغه لپاره سنت دي چې له خپل ورور څخه د هغه لپاره د دعا غوښتنه وکړي. او د هغه لپاره سنت دي چې هغه ته لیدنه وکړي او له هغه سره کښیني او له هغه سره اړیکه ونیسي او د هغه سره د الله په لار کې مرسته وکړي وروسته له دې چې هغه ورسره مینه وکړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې له خپل ورور سره د هغه څه سره مخ شي چې هغه یې خوښوي ترڅو هغه خوشحاله کړي. او د مسلمان لپاره مستحب ده چې خپل ورور ته ډالۍ ورکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د هغه ډالۍ ومني او په بدل کې یې انعام ورکړي.

او د مسلمان لپاره دا ښایسته ده چې د هغو خلکو څخه شکر ادا کړي چې هغه ته نیکي وړاندې کوي. او له سنتو څخه دا دي چې د خپل ورور لپاره د یوې ګټې یا د ستونزې د اسانولو لپاره شفاعت وکړي. او د هغه لپاره دا هم مستحب ده چې د خپل ورور د ناموس څخه په غیاب کې دفاع وکړي. ایا موږ به دې شرعي احکامو او د اسلام ټولو احکامو ته ژمن نه وو، ترڅو د خپل رب په څېر شو چې هغه یې خوښوي او راضي کیږي، ترڅو هغه څه چې په موږ کې دي بدل کړي، او زموږ حالات سم کړي، او د دنیا او اخرت په نیکیو بریالي شو؟!

ګرانو اورېدونکو: د حزب التحریر د مطبوعاتي دفتر د راډیو اورېدونکو:

په دې برخه کې په همدې اندازه بسنه کوو، ترڅو په راتلونکو برخو کې خپل غورونه بشپړ کړو، ان شاء الله تعالی، تر هغه وخته او تر هغه چې تاسو سره وینو، موږ تاسو د الله په پناه او ساتنه او امن کې پرېږدو. ستاسو د ښه اورېدلو څخه مننه کوو والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته.

اې مسلمانانو! پوه شئ - 15 برخه

اې مسلمانانو! پوه شئ

15 برخه

دا چې د خلافت د دولت له مرستندویه دستګاه څخه وزیران دي، هغه وزیران چې خلیفه یې له ځان سره ټاکي، ترڅو د خلافت په بار کې مرسته وکړي او د هغې مسؤلیتونه په غاړه واخلي، د خلافت د بارونو زیاتوالی، په ځانګړې توګه هرکله چې د خلافت دولت لوی او پراخ شي، خلیفه یوازې د هغې په وړلو ستړی کیږي نو هغه چا ته اړتیا لري چې د هغې په وړلو کې ورسره مرسته وکړي ترڅو خپل مسؤلیتونه په غاړه واخلي، مګر د هغوی وزیران بې له قید او شرطه نومول روا نه دي ترڅو په اسلام کې د وزیر مفهوم چې د مرسته کوونکي په معنی دی د اوسنیو وضعي نظامونو د وزیر له مفهوم سره ګډ نه شي چې په ډیموکراټیک، پانګوال، سیکولر یا نورو نظامونو ولاړ دي کوم چې موږ په اوسني وخت کې وینو.